KAN INSANG KAWHHRAN FATE

Hminsin:  Cangantui dinhmun theifiang dingin, “ Casiartu Hnenah” timi hi siar hmaisa aw.

[18.1]

Theihharza Can Tarlangnak
Ziangtin ka thok ? Thinlung hnangamnak ihsi a hungsuak mi nomnak le hlimnak cu zo in cafang in a tarlang thei ding? Nu in raldonak ihsin inn ih a ra tlung mi a fapa, hlim zetin, thlatang tlailam, vur a tlak laiah meisa hlum te thawn le thingpi hlum te thawn rak hmuak in a bom lai caan, a silole minung rehnak hmun tifinriat kap ah zanlam nitlak zawng te ah tisuar pawl in tipi tlang nuamte ten an vuak lai can le tifinriat fate hmun hlapi ih inn lam pan ih a zuan liam lai cuan phah in cui tifinriat kap ih feh rero lai can ih hlimnak cu ziangtin cafang in kan tarlang thei ding. Cutivek thinlung hlim laifang te ih nom zia cu cafung in cahnah parah ziangtin ngansuah a theih ding? Cuvek harsatnak cu kan innsang ih a khawmaw mi unau pawl thawi hlung takih kan pawlkom awk can ih thinlung hlimnak tarlang ka tum tikah ka tong a si.

[18.2]

Lenglam nikhua satlam hi sawmli a thleng nerno fang; cucu thlatang a si; cucu Colhni a siih American ram laili Oklahoma peng, Oklahoma hnarpawn lamih um kan inn kimvel hmunlawng ah mawtaw pawl an ra thleng rero thlang tik ahcun zamlam ni a tla rero thlang. Kan inn sangkapi lam hung pan dingin insang tin an rat tik ahcun mawtaw sangka on thawm le khar thawm cu theih a theih a si. Insang tin in ei tlang dingah an thawhkhawm mi rawl cu an rak keng cio.

[18.3]

Kan Tonkhawm Awk Tikah
Sangka darkhing tum a si lole sangka king a tul lo; a runglut mi pawl cu sungkhat hnakih nelaw sawn kan siih, ralrinnak neih khal a tul fawn lo; annih cu thlarau lam ih kan sungkua pawl an siih, a tul a si ahcun kan neih mi hmuahhmuah cu anmai ta a si ve. An rungluh tikah, a runglut hmaisa sa in, kan sungkua in hlim zetin kan rak hmuak, kan pomaw aw, kan hnamaw aw, kan hni, ih kan uite pahnih khal lungawi in an rak bo rero theu. An korfual pawl an bang ih, a thleng hmaisa sa in suan cia rawl cu coka ah, kan zaten kan ei tlannak ding hmun, coka cabuai ah an ret a si. Nauhak pawl le tleirawl pawl cu hmunkhat ah an finkhawm aw thlang. Pacang pawl cu nupi pawl in zanriah ei khawm dingin an timlam rero nak hmun coka kiangih meisa kimvel ih tohkham pawl ah an tokhawm.

[18.4]

Taksa Hrang Rawl
Malte a rei hnu ah nupi pawl lakih pakhat in kan zate hnenah zanriah ei kan man tin a run than thlang. Cule veten, mitin mai tohkham ciar cuh in kan to ih pakhat le pakhat kan sa celcel. Fial mi bangin, voi le khat ah, kan tong celcel cu kan cawl ih kan zaten kan dai thepthep, kan lu kan kun ih kan rawl, kan pawlkom awknak le kan lungrualnak hrangah Pathian hnen ih lungawi thusimnak aw pakhat a thang. "Amen" ti mi tongfang cun kan tong sa celcel a hun suah sal, rawl kan ban cio, khengkum, bel, hmehkheng pawl le khuat hai pawl an khawngaw celcel ih kan sa bengbeng sal. Kan thurel mi cu a dangaw celcel, bulpak thu tla, thlarau lam thu tla an si celcel, cutin kan tong celcel cu hnihnak in a run tinuam sinsin. Thlarau lam kan sungkua
kan umkhawmnak ah lungawinak, hnangamnak, diriamnak tla a um ih, hi can takfang ahhin, kan zaten kan nuam aw thluh a si. Cabuai kimvel ih kan to lai ah sang phel in pawlkomawknak khuat hai cu kan zem aw thei ko nan, cucu tuah hrih loin, cumi aiah rawlkhawh ih ei mi thingthei rah ei in kan pawlkom aw sawn.

[18.5]

Rawl khawh hnu cun, nu le pa pawl ih fial dan vekin tleirawl pawl cun cabuai ih kheng le rawl pawl cu an thianhlim thok thlang. Tohkham pawl cu an thiar ih khan dangah hman dingin an thawn. Hloh theih kheng pawl cu an hlon ih bel le rawl kennak kheng pawl cu khawlh in a neitu hnenah an pe sal. Thenhlimnak tuah theh a si tikah, cazoh nak ih ka hman mi kan inn hmailam ih innkhan fate ah pacang pawl kan tokhawm. Tohkham malte lawng a um ih ruangah upapawl kan to ih tleirawl pawl cu an ding.

[18.6]

Thlarau Hrang Rawl
Kan pumkhawm aw ih, minung kan sivek in, Pathian ih thlawsuah in pek mi pawl hlawmaw khawm dingin thazang kan pe aw ih, thil kan thawhkhawm dan ding tla can malte sung kan rel theu. Zarh khat le zarh khat kan cangvaih dan a bangaw lo nan, kan thil tidan cu a kel ringring a si. Nupi pawl in kan taksa ruangpi ih a tul mi ei le in lam ei rong an bawl, a sinan kan thlarau taksa hrang thlarau rawl timlamnak le thlarau lam rongbawlnak cu kawhhran in kanmai tuanvo ah a ret a si. Pathian cun rinum zetin kan taksa ruangpi ih a tul mi rawl cu in pe ih, tu khalah Thlarau Thianghlim hmangin thlarau lam ih kan tul mi rawl khal in pe thlang ding a si.

[18.7]

Zo in, ziangtikah, ziang a thawh ding ti pawl kan rel thluh hnuah, thlacamnak kan sunzom. Kan lak ih to mi pakhat in kan zate hrangah Pathian hnenah fimnak le cahnak dil in thlacamnak in in hruai ih cutin kan zaten Pathian hminsal in thla kan cam. Pathian ih malsawmnak le kan kawhhran le kan unau kawhhran pawl hrangah Pathian ih humhimnak tla ngen in thla kan cam. Kan Pathian le A fapa neihsun, kan Bawipa le Rundamtu, Jesuh Khrih cawisang in lungrualnak, duhdawtnak le Pathian ih lamhruainak ngen in thla kan cam.

[18.8]

Kan ban hlan te ah, kan tokhawmnak khan sangka cu dim ten vei thum king awn kan thei, cucun nupi pawl, nauhak pawl le mikhual pawl in kan kawhhran khawmawknak dingah khan sungin in rak hngak ti in sim thei. Mitin in kawhhran hrangah Pathian in kan thinlung sungih a ret mi vekin thil kan thawh cio. Kan thawh mi thawhhlawm cu Pathian thu thawn zohfel a siih, Pathian thu thawi a mil awlo mi cu upa pawl in a thupten le duhdawtnak thawn nun in sim theu a si.

[18.9]

Mitin in kawhhran hrangah Pathian in a thinlung sungih a phut mi vekin hna an tuan cio. Mi pakhat cun biakkhawmnak hla pakhat a si lole thangthatnak hla pakhat a run keng ih in zirh. A dang pakhat in thuanthu tawi a si lole tetti khannak thu a sim. Cutin a dang pakhat cun minit pahra hnakih tam lo in thuzirhnak tawi lole thazang peknak a nei. Kawhhran tuahthatnak dingah zirhtirnak thuthuk simnak cu tu ah silo in Nilai zan tinten neih a si theu. Tui zan ih zirhawknak tawite pawl cu unau pakhat le pakhat tuahthat awknak dingih ruahman mi a si; cui zirhtirnak pawl cu thlarau lam ih kan pawlpi a harhdamnak ding hrangih tumtah mi a siih, kan thlarau lam taksa hrangah nuntu khawsak dan tla zirh awknak a si.

[18.10]

Thil Hrekkhat Cu
Zanlam nazi 5 ah rawl kan hil, pacang pawl thlacam khawmnak cu nazi 5:30 hrawngah a si, cun kan inn ih khan tumbik inn hmai khanpi ah kawhhran khawm awknak cu nazi 6 hrawngah kan nei. Mi pahnih to theih tokham duap, "duhdawtnak tokham" tiih kawh mi cu phar pakhat ih laifang ah a um. Cumi khatlam le khatlam ah kutsuannak nei zaunak tokham an um. Phar saubik ahcun mi pathum engthawl zetih to theih a dang tokham duap a um. Khatlam kil ahcun, hnin awknak Canada tokham le colh hahdamnak tohkham tla an um. Hi hlei ah bil theih tohkham paruk a um ih, a zaten mi hlei li to theih a si, cui tlun mi kan tam a sile zial ah kan to theu.

[18.11]

Tlangval le tleirawl pawl cu bil theih tohkham ah toter in, tohkham nuam deuh pawl cu upa pawl hrangah kan rak lawngter theu. Mikhual an tam deuh can ahcun nauhak pawl cu zial ah an to theu. Kan pawlkom sungih nauhak le fanau nei nu le pa pawl cun, kawhhran khawmawknak cu nauhak pawl in an hnaihnok thei ti an theih ruangah cui nauhak pawl cu an pi le pu pawl, an sungkhat lole rualpi pawl in an khawm sung rak kilkhawi dingin tuanvo an pe theu a si. A cancan ah, a khawm aw mi tleirawl pawl lakih mi pakhat cu mawi lo deuh in a um. Cutivek can ah, nu lole pa pakhat khat in cu nu lole cu pa cu a thupten lengah an hruai ih nun an sim theu, cutin an ra luh sal tikah cui khawmawknak ihsin hlawhnak an ngah theu a si. Malte kan rel rang deuh a bang; pacang pawl in kawhhran khawmawknak ih an sungkua pawl an tawi-awm dan ah kir sal uhsi.

[18.12]

Zawt Sal Uhsi
Pacang pawl, anmah tei thlacam khawmnak khan sungih an neih thluh hnuah, kawhhran khawmawknak ih hman mi khatlam khan ah an feh. An sungkua pawl in pacang pawl hrangih an rak ret mi hmun lawngah pacang pawl an rung luh tik ahcun, khan pumpin an tong celcel cu an reh khupkhi. Cun an to thluh hnuah innsang kawhhran dang unau hnen ihsi an don mi ca cu siar a si; hi ca pawl cu a tlangpi thuin email ih an kuat awk mi pehtlaihawknak capawl an si. Unau pakhat in cui ca, kawhhran tin ih thlacamnak cu a siar thluh hnuah, mipi cun Pathian an thang that thok a si.

[18.13]

Thangthatnak hla cu tingtang thawn mi pakhat in a la ih cucu kan zaten kan sak tlang. Cu thluh hnuah, unau pakhat, pahnih lole pathum in tettikhannak, thuphuannak, thuanthu tawi simnak lole zirhtirnak tawi an nei. A tlangpi thu in thuanthu cu Pathian thutak hrangih nunnak a liamtu, martyr pakhat khat ih thu a si theu. Cuhlei ah, mi pahnih thum in tong dang in an tongih cui tong dang lehtheinak thlarau thilpek co tu in cui thu cu a letsak theu a si.

[18.14]

Mei eng kan ti thim deuh ih, hla kan sak, cutin awnmawi cu urhsun zetin kan tum; cui awnmawi cun upatnak le Pathian kan biaknak a tarlang. Hla pakhat kan sak theh tinten nunau pakhat lole pahnih cu a lu a pumten khuhin zial ah an bok. An lu kun in an khuk an bil ih Pathian in an thinlung sungih a ret mi pawl hrangah thla an cam. Thinnomnak, hnuaidornak le upatnak an tehton mi cu hi awnmawi thawn hla in sak a si. Ziangruangah hitivek in thla an cam tin sut aw sehla, sunglam thlarau cun hitin a sut ve ding, "Mi pakhat in a Rundamtu le a Siangpahrang thawi an biakawk laiah ziangtin so a um ding"? tiin. Mitin cutivek ih thlacamnak kan neih ih, biakkhawmnak hla fing nga lole fing ruk hrawng kan sah thluh hnuah, hi biakkhawmnak cu "Maw Bawipa, nang cu na mawi tuk" timi hla saknak in kan tawp theu a si. Hi hla cang khatnak kan sah then tikah, thingpi in nak cabuai parih sathau far pahnih cu kan vang ih, a dang meisapawl cu kan mit thluh.

[18.15]

A Cabuai Kimvel Ah
Inn sung ti engtu, cui sathau far pahnih karlak ahcun zangthing ih tuah mi no pakhat kiangah zangthing ih tuah mi kheng pakhat a um; kheng sung ahcun thilnu telh lo mi sang hlomkhat a um ih no sung ahcun sabit ti sen a khat in a um. Cun a cang hnihnak hla kan sak laiah cui thingpi in nak cabuai kimvel ah kan zaten kan to.

[18.16]

Upa le nauhak, mino le tar, rualpi le mikhual, thlarau ih Pathian sungkua ih a tel tu kan zaten cui sang hlomkhat cu kan ei tlang ih cui no pakhat cu kan in tlang a si. Kan zaten Pathian ih fate, u le nau kan si. Kan zaten hril mi miphun, puithiam hrin, miphun thianghlim, A mi hleice, thim sung ihsin mangbangza eng sungih in ko tu thangthat dingih tongaw khawm mi kan si. Milai nungphung ih tuah mi maicam le pulpit pawl cu an um lo. No bal le tohkham saupawl an um lo; tohkham sau ah sungkua sungkua in kan to nawn lo. Sungkua khat vekin kan finkhawm aw ih sungkaw khat vekin inn ah kan tongkhawm aw a si. Sungkaw khat vekin kan pawl aw, sungkaw khat vekin kan nuam aw ih Bawipai hnenah sungkaw khat vekin pakhat le pakhat kan nunnak kan tuhlut aw a si.

[18.17]

Sang lole sabit ti kan zem awk hlanah can malte sung awn loin bulpak thlacamnak in Pathian hmai ah kan sualnak phuangin thlarau lam ti thianhlim awknak kan nei. Nauhak pawl bangin, ka Pa thawn A cabuai ih rawl kan ei tlang hlanah thlarau lam kut kholhnak kan nei ta. Hi cabuai ahhin zohman sual phuang loin le sirawknak um lo kut bal thawn a ra kil ve lo ding a si (1 Jn. 1:9). Upa a silole zirhtu lakih mi pakhat in sang cu la in a phel ih mal a sawm. Hihi anih in kan hrangih phel a si mi Khrih ih taksa cu tu ah kan hmang tlang ding a si, cutin thlarau ih a taksa a si mi kawhhran cu phelh a si lonak dingah, ti simfiangnak thawn a tuah ding a si (Matt. 16:18).

[18.18]

Anih in kan zaten thlarau taksa ruangpi pakhat ih taksa peng dangdang kan si thu tla in theihter ta. Taksa peng dang ih tlaksamnak cu phuhhruk sak in pakhat le pakhat kan zaten kan pehzom aw thluh a si. Cui upa lole zirhtu cun no khal a la ih mal a sawm a si lole mal sawm dingin midang pakhat khat hnenah a pe. Cun hi no hi, thlarau lam ih kan rel a sile, Khrih ih thisen, kan sual ngaidamnak dingih a thleh mi a si ti in simfiang. Cui thisen ih mi a ti thianfainak huham thu, a thil ti theinak, kan sualnak hmuahhmuah a hlon hlo thei lawng silo in cui sual ruangih mawhnak le ningzahnak hmuahhmuah khal a hlon hlo thluh thei zia thu tla a rel. "Khrih thisen ih a ti thianfai theilo mi sual pakhat hman a um lo a si" ti tla in sim. Ni khat khat ah kannih khal a hnenah finkhawm kan si ding ti tla in simfiang. Hi sang le no tla hi, Tuu fano nupi thitnak puai ah, Amah thawn sang kan phel tlang leh ding ih hi no khal kan in tlang leh ding thu, A thutiam cin ringring nak dingih hminsinnak hrangih in pek mi a si.

[18.19]

Sungkaw Khat
Tu ah, hi zawn ahhin, eng ih a kah mi, tlunta khan sungah Dungthluntu pawl cu Jesuh thawn an to tlang lai vekin cin ringring nak dingah kan tuah tlang a si. An khawmawknak an theh hlanah hla an sak, cuvek thotho in kannih khal in kan pawlkom awknak cawimawinak ah, saam 133; "Zohhnik, unaupawl lungrual zetih an umkhawm hi ziangtluk in so a that ih a nom" ti mi hla kan sak ve. Kan sak laiah, mit sing loin, pakhat le pakhat kan zohaw aw. Thlarau ih kan sungkua pawl ih mithmai cu sathau far eng lakah a eng mawi zetin a lang a si. Pathian Thlarau cu kan parah a um, Pathian ih umpinak kan co ih thla a rak cam vekin (Jon. 17:21-23) duhdawtnak in a sihkhawm aw mi sungkua pakhat kan sinak cu theiin kan mithmai ah lungawi hnihnak a hung suak. Khrih thawn pumkhat kan si, Hallelujah!

[18.20]

Kan hla neta bik kan sak thluh tikah, upa pakhat in rel duhmi a si lole tuah lo mi ziang a um lai tin a sut. Zohman sim duh mi an nei lo ti a hmuh tikah, hitin a bet, "A sile, maicam ah kan thlarau thilhlan pawl kan tanta ding kan lungkim a sile, Pathian mi kan si vekin, 'Amen' ti uhsi" tiah a ti. Cun mipi in "Amen" tin an sang. Sathau far pawl cu kan mit ih meisa kan vang sal.

[18.21]

Khawm can cu kan theh, a sinan pawlkomawknak can a um hrih lai. Thingpi le sang in khawmnak a si mei thei, ziangvek ei ding a va si khal le, kan thinlung rilrawnnak cu a di a riam zo ih a luangliam zo a si. A tir ih kan sim zo bangin, hi tikcu can, pawlkomawknak can sunglawi hi cahnah le cati ih tarlang a har ngaingai a si; nangmah rori in Khrih ih diktak pumkhat sinak huham hi na hmuh ih na teh rori a tul a si. Hihi kawhhran fate kan inn ih kan khawmawk dan cu a si, nan kawhhran teh ziangtin nan khawm aw?

[18.22]

Kan kawhhran thuhla pakhat sim ding a um lai, tarlang zo mi cu zarh tin ih kan khawmawknak thu mal lai lawng a si hrih. Kawhhran ti mi cu khawmawknak ih kan hmuh mi hnakin a thuk sawn a si. Tu ih na hmuh zo mi cu a feh thei mi cet thar pakhat a si ih, a sinan cui cet sung lam ah a um mi pawl hin danglamnak an nei a si. Hi thlarau lam cet hi tha ten zoh fel hnik uhsi. Kan dinhmun hi thaten rel fel hnik uhsi, thusuhnak poimawh hi sut aw in, kan thlarau nunnak dingah kan ngaihsak tul mi thil hi ziang an si ti tla hi ruat hnik uhsi. A bulhram ihsin kan thok dingih cutin kan zoh vivo ding. Kawhhran ti ih kan ruah mi cu pawl pakhat hi a bang, curuangah kan ruahnak kan thleng a tul. Kan khawmawknak kawhhran hi ti danglam taktak a tul, a fate bik ihsin thok in. Kawhhran hi ziang a si ti simfiangnak in kan thok hnik pei.

[18.23]

Kawhhran Hi Ziang A Si?
Mi tampi hrang ahcun, kawhhran ti mi cu Pathian biakkhawmnak dingih ret hran mi lole sak mi inn hi a si. Cu cu a si maw? Midang pawl hrang ahcun, cucu tonkhawmawknak, Colhni sun ih mi thianghlim pawl (zumtu pawl) an tonkhawmawknak hi a si. Cucu a si maw? Inn hi kawhhran a si ahcun, kawhhran hrangih Khrih a ratsal tikah, tlun van ih Amah tong dingah inn tampi an thawhsal kan hmu ding. Cutawk ah kannih cu kan ding dingih, mangtha ti'n kan kut kan zap men ding tin ka ruat. Cun tonkhawmawk/biakkhawmnak hi kawhhran a si ahcun, tonkhawmawk lo can ah teh cucu ziang a si ding? Ka theih ban tawk ahcun, Khrih ih hmuh theihlo kawhhran cu Jerusalem lenglam tiang a karhzai hnu cun ziangtik hman ah hmun khat ah an tongkhawmaw nawn lo a si. Sikhalsehla, ni khat ni ahcun cucu vangcungmi pawl in an finkhawm leh ding a si. A can tei pumkhawmawknak a um lo ruangah, kawhhran a um lo, tin kan ruat ding maw si? Kawhhran khawmawknak cu kawhhran tonkhawmawknak mai a silo maw si? A cangvai mi kawhhran lole hna a tuan mi kawhhran teh ziang a si? Hi thil pawl hi an umlo maw si? Can a um laiah hna kan tuan a tul lo maw si? Kan hnatuan cu ziang a si? Cucu Pathian duhzawng tuah hi a silo maw si? Thutak thu kan zir a tul lo maw si? Kan unau pawl, a hleice in kan innsang le kan pawlkom ih unau pawl ih tul mamawh mi hi kan bawm lo ding maw si?

[18.24]

A Tir Ah
Hlan lai kawhhran ahcun, kawhhran sungkua pakhat le pakhat ca an kuat aw ih, an pehtlaihawknak cu an kilkhawi ih pehzomawknak an nei ringring a si. Tuisan ahcun, phone, computer le email hmangin leitlun pumpi ih hmun tam sawn cu kan pehtlai thei a si. Cuti a sile, ziangruangah kawhhran tin lakah pehtlaihawknak le pawlkomawknak ngaihsaknak hi malte lawng a um? Thil tampi tuah ding a um a si. Kar khat voi khat kawhhran in a hleice ih pawlkomawknak a neih ding khal hi a tel ve. Kawhhran pumkhawmawknak, a va tha em. Hmun hlat le hmun nai ih unau pawl hnen ihsi cakuat pawl kan siar theinak hmun pumkhawmawknak a si. Mi farah le mi tlasam, kan unau pawl lakih fatebik kan theih mi pawl hrangah kan ti theitawk tanlaknak ding pumkhawmawknak a si. Kan unau pawl ih co mi thlarau thilpek, hlasaknak, thu zirhnak, thlacamnak, thuphuannak le a dangdang ti pitlin nak ding pumkhawmawknak a si. Siatralnak ih a tawnhrem mi khawvel hrangah pek ding mi thuthang tha kan nei, cucu kan pe suak maw?

[18.25]

Hnatuan Hawlnak
Zarh khat ah ni sarih a um. Bawipai hna tuannak dingah ni ziat so kan hman ding? Kawhhran kan sinak cu ni sarih pum ten a si ko lo maw si? Puithiam kan sinak hi thungaithlak ih kan ngai poimawh a si ahcun, kan Pai hna tuannak ah buai vutvo ding kan si ko lo maw? Kan unau kilkhawitu kan si maw, si lo ha? Kawhhran ih member kan si vekin, pakhat cio in kawhhran ah kan thiamnak, thilpek kan co mi pawl hi mi zapi hlawknak dingah kan rak ken cio a tul. Pathian in in kawhnak san ti pitlin dingah in duh a si. Unau pa lole unau nu, ziangso na rongbawlnak, kawh na sinak cu? Thilpek na don mi pawl cu ziang an siih, cui thilpek pawl cu ziangtin na hmang? Pathian lalram karhzai nak dingah rahsuah mi kan neih lo a si ahcun, thlarau lam ah ziang thathnemnak so kan neih? In kaihruai tu Khrih ih nundan thlun dingin Pathian ih kawh mi kan si. Dungthluntu cu mi kaihruaitu, rongbawlnak ih zohthimtlak mi kaihruaitu ah a thangso vivo ding a si. Hruaitu diktak cun midang pawl a rian, nang teh midang zo so na rian mi? Hi thusuhnak na san theilo a sile, nangmai hrangah, rian ding mi mi pakhat tal na hawl ding ka lo duhsak a si.

[18.26]

Rongbawl Dingih Tiarcianak
Bawipai hman mi si a duh lo tu cu Kawhhran ah tel venak a neih lo a tha. Khrihfa pohpoh cun Khrih ih taksa ruangpi ah tel venak a neih ding le kawhhran khawmawknak ih a khawmawk ding hi a tuanvo ih a ngai a tul. Ti duhsan cu Khrih ih unau pa lole unau nu cun rongbawlnak ih tel ve dingin a timlam aw ding a si. Bible bungcang hawl in kan buai rero lonak dingah le can kan heuter lonak dingah a hmaisa bik ah Thukham Thar cabu pawl hi a sangsang ten a bu hmin pawl kan theih theh a tul. Cule, ziangkim kan siar mi kan theih thluh khal len, kan theih thluh lo khal len, Thukham Thar hi a tluansuak in tha tei vei li siarsuak thluh dinghi ka lo forh duh a si. Bible cang kan hrangih tha zetzet pawl, kan cinken duh mi cang pawl hminsin hi dan ih kan neih a tul.

[18.27]

Cu then in, Khrih in kan hrangah thuthlung (pehtlaihawknak) thar in peknak in Thukham Hlun cu a tifamkim zo ti thei ringring in, hmual cu nei lai tho si in, Thukham Hlun cabu pawl Semtirnak, Suahlannak, Mipum Siarnak, le Daanpek Salnak tla hi voi hnih siar dingin ka forh aw duh a si. Cu hnuah, Joshua, Thuthentu le Ruth tla hi voi khat siar dingin le Samuel bu hnihnak le Siangpahrang bu khatnak le bu hnihnak tla cu voi hnih in kan siar ding a si. A netabik ah, Isaiah, Jeremiah le Daniel hi vei thum in kan siar ding. Hi Bible siar kan theh tikah, hitawk ih tarlang lo mi bu dang pawl hi kan siar ding a si. Tu ah, Bible zir dingin kan tiarcia thlang a si, hi mi hrangah Pathian thu thatei a rak zir mi, zirhtu tha, Bible zirhtu dingih thilpek cotu kan tul a si.

[18.28]

Bukton Thiam A Tul
Khrih ih taksa ruangpi ahhin bukton nak a um a tul hrimhrim a si. Taksa ruangpi cu hna a tuan a sile, colh can khal a neih a tul a si. Unau pawl pawlkomawknak hi harhdamnak le a thupi zet mi a si. A si, Colh ni sun ah kawhhran tonkhawmawknak kan nei ih Nilai ah Bible zir khawmnak kan nei, a sinan kan kawhhran cu kan rualpi pawl thawn a pehzom aw mi a si ruangah kan lai lakah nomnak thawi can kan hman ding khal hi a duh um nasa. A dang pawlkom pawl vek thotho in, lehnak kan tuah thei, va lennak ding hmun khal a um, cun pakhat le pakhat kan pawlkomawknak ah lungawinak le hlimnak mi pe thei, tuah ding thil khal a um a si. Cupawl cu tuah uhsi. Lehnak ding hrangah sumpai kan thawh thei a sile, a thawh theilo mi kha thawh sak ding tum uhsi. Kan innsang mi pathum kan cawm thei a sile, a dang innsang mi pahnih lole pathum kan cawm cih thei le theilo zohfel uhsi. Kan tirhsiannak cu hnuaidornak in lam hruai aw sehla, kan cabuai midang hlawm ve hi cantha sunglawi ah ruat uhsi.

[18.29]

Nau Neihnak
Upa pawl cun mai inn le sungkua thatei a kilkhawi theitu le hruaitu tha sinak dingih a tul mi dingfelnak nun a neitu unau cu ngunngaih zetin an hawl ding a si. Hitivek unau pawl hmuh a si tikah, upa pawl in cupawl cu mi zirhnak can tha an pe ding a si. Hi unau pawl hmai an nawr rero laiah upa pawl cu daiten to in a thupten an rak thlingthla ding a si. Kawhhran cu fa von a si bangin, kawhhran member pawl an pun tikah, an mipi lak ihsin upa pawl in kawhhran thar an hringsuak ding a si. Hi taksa ruangpi kilkhawitu dingah annih in tukhaltu thar an ruat ding a si, hi nau thar tlunah thuneihnak neih an tum ringring lo ding a si. Naute cun an nu le pa bangpinak an neih vekin, hi kawhhran thar khal hin an nu le pa kawhhran bangpinak ziangmaw ti can a nei ding a si, tampi a va si lo hmanah duhdawtnak le an zalennak cu ngaisang in an kar lakah pehtlaihawknak a um ding a si.

[18.30]

Sunglam Kiosa Hrang
An fale pawl ih insang uk tumtu pa le pawl cun an tifel mi hnakih tam sawn buainak an suahter a si. Hihi upa pawl hrang khalah a dik mi a si. Kawhhran cu a thangso vivo ih insang a hringsuak vivo. Cucu insang vekin an tongkhawm aw, sungkua vekin an zir tlang, sungkua vekin hna an tuan tlang ih sungkua vekin an nuam aw. Hihi zarh khat ih ni sarih sung sungkua a si, kum khat ah kar sawm nga le kar hnih a si. Hihi Pathian ih sungkua a si ruangah, lenglam mi in siatsuah a theih lo; Satan khal in hi mi siatsuah theinak huham a nei lo. Hihi sunglam mi lawngin a siatsuah thei, Satan in a siatsuah theilo, kanmai hngalnak lawngin a siatsuah thei sawn a si. Sungkua ahcun lungrual lonak pawl a um theu ko, a sinan sungkua an si thotho. Dodal awknak a um hmanah, tifel dan lamzin khal a rak um ve thotho. Nan kawhhran sungkua sungah tidamnak bulhrampi na hmuh lo a sile, a dang kawhhran ih rinsan tlak unau hnen ihsin fimnak hawl aw, cutin thenawknak cu remthat sal tum aw. Lungrualnak in nehnak a co tikah, Pathian in nehnak a co a si. Thenawknak in nehnak a co tikah, Satan in doawknak ah nehnak a co a si. Satan hi nehnak zianghman pe hlah uhsi. Anih cu raldonak ah a duai zo ti, kan thei a si!

[18.31]

Ziangso A Danglamnak?
Biakinn ih a khawmtu pawl thawn kan ton awk canah, annih in, "Nannih cu inn ah nan khawmaw ih kannih cu biakinn (an ti duhsan cu kawhhran biakinn) ah kan khawmaw, ziangso a danglamnak? in ti theu. Theih tlak a danglamnak hrekkhat cu an thil tidan nunphung ah a lang a si. Lu khuh a si lole lu khuh lo, baptisma, Bawipa zanriah tivek nunphung pawl hin ti duhsan an nei a si. Hi tidan pawl cu thinlung sung ihsin a ra suak mi an si ahcun Pathian hnen ih thuhla phurtu thlarau lam tongfang an si.

[18.32]

Tuisan kawhhran tampi ahcun, zumtu pawl si sawn loin, nauhak pawl baptisma an pe. Naute, thu zirh an si hlan sung cu, Khrih ih rundamnak thisen ih huham zianghman theih mi an nei lo, cuiruangah ziangtinso annih cu zumtu an si thei ding, a hleice in an sinak vek te ih cohlan an si tikah hin (Matt. 18:2)? Mi thenkhat cun zumtui lu ah tidai an burh a si lole tidai in an thlerh. Baptisma cu sualsir hnuah sualnak hlonhlo dingih Pathian ih tithianfainak huham hmuhsaktu a si ahcun, sualnak ziangzat so hlonhloh kan duh? Sualnak hmuahhmuah ti thianfai kan duh maw? Sualnak tampi maw? Sualnak malte maw? Hmuhsaknak kan baptisma tongkam hin ziang a sim? Kan taksa ruangpi ih then hrekkhat par lawngah tidai kan burh a si lole tidai kan
thlerh a sile, Pathian hnenah ziangso kan rel mi? "Malte lawng in tifai awla malte lawng in ngaidam aw" kan ti thawn a bang aw lo maw si? Sualnak ziangkhal kholhfai loin kan tanta thei ding maw si?

[18.33]

Bawipai zanriah teh ziangtin? Kawhhran tampi cun hihi cin ringringnak ah sangreu fa tete an zem aw ih, mitin sabit ti no fate zem aw in an hmang theu a si. Mi thenkhat cun, colhnu (thilnu) hi sual hmuhsaknak a si ti theihhngilh tahrat in, thilnu telh mi sang an hmang, thilnu telh mi sang kan zem aw a sile, thlarau lam cun, Khrih ih sual taksa kan zem aw tinak a rak si. Ruah ngam ding a silo!

1 Korin. 5:6-8
6 Nan uanawknak hi a tha lo. Thilnu malte in sanghlom cu a pumpin a thoter ti nan theilo maw?
7 Cuiruangah, thilnu rawi lo mi nan si vekin, sanghlom thar nan si theinak dingah, thilnu hlun cu ti fai uh. Ziangahtile kan kalkan kuutnak ding Khrih hman kan hrangah thah a si:
8 Cuiruangah  thilnu hlun thawn si loin, mi siat duhnak le sualralnak thilnu thaw khal in si loin, diknak le thutak sang thilnu rawi lo mi sawn in kuut cu hmang uhsi.

[18.34]

Sangreu pakhat cio a eitu le no fate dangdang cio a intu pawl cun Pathian hnenah le an unaupawl hnenah thlarau lam an zumnak an relsuak a si. Ziangso an relsuak hi cu? An relsuak mi cu, "Kannih cu mahte bulpak hlir kan si, taksa ruangpi pakhat ih ta kan silo," ti a si. An relsuak mi cu, "Bawipai no kan in tlang lo. Thisen khat a tawmaw mi sungkua khat kan silo," ti hi a si. An theih mi hnakin hihi a dik sawn mei thei. Hi an thil tuah hin an thinlung a tarlang khal a si mei thei, a sinan hihi thei loin an rak tuah rero a si.

[18.35]

Kan nunau pawl Pathian thu an sim lole an tong tikah an lu an khuh, cucu ziangso a san? Hihi ziang a si ih zawi hrangah a si? Ziangruangah hitin an tuah? Pathian dan le thuneihnak an theifiang ti hi vancungmi pawl hnenah langter uh tiin Pathian in a fial ih ruangah hihi an tuah a si. Vangcungmi hrekkhat cun an tuah lo. Nunau in a lu thenkhat lawng a khuh a sile, hi vangcungmi pawl hnenah hi nu in ziang a thuhla a theihter? Kei cu mipa ih kaihhruainak hnuaiah a hrekkhat lawng ka um, a ti duhnak a si ko lo maw? Tuisan kawhhran ih nunau tam sawn cun an lu an khuh lo lawlaw, hihin tuisan ih an dinhmun diktak a tarlang a si. Tuisan nunau tam sawn cu zawi thuneihnak hnuai hmanah an um lo, anmai thuthu in an um ih zohman an tih lo.

1 Korin 11:1-3
1 Ka dungthluntu si uh, kei khal Khrih dungthluntu ka si bangin.
2 Tu ah, u le nau pawl, thil ziangkim ah in cin ringring ih, nan hnenih ka lo pek vekin, thurosiah nan thlun ruangah, ka lo fak zet hai.
3 A sinan, mipa tin ih lu cu Khrih a si ih; nunau ih lu cu mipa a si; cun Khrih ih lu cu Pathian a si, ti nan theih ka duh.

[18.36]

Inn Menmen A Silo
Tuisan insang kawhhran tam sawn cun Khrih ih dungthluntu pawl parih din mi duhdawtnak kawhhran, hlanlai kawhhran ih cangvaihnak pawl thlun ih tuah ve dingin duhnak taktak an nei a si. Hi pawlkom pawl cu Pathian le A thu ngai dingih hlan aw mi pawl an si. Cathianghlim sungih tarlang mi, Thukham Thar ih tidan le tirhmi pawl ih nunphung, tidan, le umtu dan thlun dingin thu bawhcahnak an nei a si. Inn ih an khawmawknak in si loin, Thukham Thar ih kawhhran vekih an khawmawknak sawn in annih hi a ti danglam sawn a si. Milai ih phuahcop tidan pawl cu do in, dungthlunntu pawl ih tidan le zirhtirnak pawl sawn thlun hi an hril sawn a si (2 Thes. 2:15; Dung. 2:42). An hruaitu pawl cu hnipuan khal Farasi pawl le tulai rongbawltu pawl ih hnipuan vek a si ve lo. Mi meimei pawl ih hnipuan le an hnipuan khal danglamnak a um lo, Pathian thu vekin, kan zaten "puithiam," hnam thianghlim kan si (1 Pit. 2:9). Maicam, pulpit lole thusimnak hmun tivek an tuah ve lo. Cun an biakkhawmnak hmun khal milem, thlalang le thil mankhung thawn an ceimawi ve lo. An tukhal tu, hnatuantu pawl le awnmawi tumtu pawl khal hlawhman an pe ve lo. Cu ai in, thlarau lam ih an sungkua lakih nuhmei pawl, nu le pa nei lo pawl, le mi farah pawl a si lole hmundang ih um an unau pawl lakih mi tlasam pawl an ngaihsak sawn a si. Inn ih kan khawmawk ti mi hnakin a dang thupi sawn sawn kan tuah ti hi nan hmu a si. Thil danglam tak nan tuah ve theinak kawhhran ih nan tel ve ding hi ziangtluk in a tha ti hi nan ruat ve dah maw? Insang kawhhran khawmawknak cu Pathian thu zir dingin a ra teltu pawl ih thusuhnak sangih thazang pe dingah tuah a si (1 Kor. 14:26). Mi pakhat cangvaihnak hi kan uar lo a si. Mitin ih thilpek an co mi cio kaihruai in le pitling ko tuah in cutin mitin in Pathian ih thlarau lam tumtah mi hmun ah hmun an nei ve cio ding a si. Mitin hi hruaitu vekin kan zohih a si lole mi pakhat hi zirlai rero in kan ruat a si. Kan hman mi zirtir awknak dan cu Jesuh amah rori ih in tanta mi zirhtir dan a si ih cucu "dungthluntu sinak" tiih kawh a si. Thil danglam tampi rel ding a um ko nan tu ahcun tui kan sim zo mi hin a lo fiangter ko ding ti hi kan zum ih, curuangah inn ih kan khawmaw ti mi hnakin insang kawhhran ti mi hin tumtah mi tampi a nei a si.

[18.37]

Tihnak, Zaamnak Le Thazang
Tihnak: Tuisan insang kawhhran tampi cu kawhhran pi ihsin a ra suak mi pawl ih din mi a si. Ziangahtile dan le dun vekih a ding mi cu mipi pawlkom dan (Leimi tidan) thlunih ruangzing mi a si ruangah zoh a se zet mi bulpak hmakhawsialnak le phanhluan nak tla cu member tampi le hruaitu tampi ih thinlung ah a cam a si. Hi tihnak cu Paul ih sim mi (2 Korin 11:2) Pathian hrang thikthusiatnak si loin, mi pakhat in a thuneihnak le mi a nehnak cu a hloh zik ruangih a ra suak mi sawn a si. Pathian ih turual cu cinghnia pawl ih deh lo dingin kan kilkhawi lo ding maw si? Kilkhawi ding ee, ziangtivek kong zawng khalin turual pawl cu mi bumhmang le zirhtirnak dik lo zirhtu, cinghnia pawl lakah kan kilkhawi hrimhrim ding a si. Ningzah thlak takin, can tampi ahcun cinghnia pawl ruangah thlaphang sawn loin, mitha, mifel le zirhtu tha pawl ruangah kan thla a phang sawn theu a si. Zirhtu lole hruaitu kan sinak in hleih pang ding ti kan phangih, kan turual pawl hmaiah ziangtin kan mualpho ter dingih mitling lo ah kan canter ding tiin an tlin lonak kan hawl thok a si. Cutin kan turual pawl hnenah thlaphannak le rinhlelhnak kan thlen. Turual pawl cu tuu vun sin tukhaltu cinghnia an lakah a um ti ruat in thlaphang in an thanglian a si. Hihi thikthusia tukhal tu pawl ih sersuah an tum mi beiseinak thil thleng cu a si.

[18.38]

Hruaitu pitling le turual pitling, thatei zirh mi lak ahcun tihnak a um ve lo, Khrihfa pitling, thatei zirh mi pawl cu zirhtirnak thlisia tin in a then ve thei lo. Hruaitu pawl hin anmai umtu dan, an ruah mi le an thinlung ih tumtah mipawl hi thatei an zoihnit awk tengteng a tul. Duhhamnak a rak kop pang maw? Pathian ih thlah mi thuthang tha simtu cu na dinhmun a lo lon na phan ruangah na rak khir pang maw? Kan zirhtir mi rinnak thu tinkim hi a famkim, rem tul lo le tuahthat sal tul lo a si tiin kan ruat pang maw? Unau pakhat cu ra in kan theih dah tuk lo mi thu a zirh a sile, cu pa cu a dik lo tinak maw a si mei ding? A thu pom mi cu Pathian thu thawn a kalh awk le awk lo thaten kan ruat lo ding maw si, rundamnak co hrih lo Berea mi pawl ih an rak tuah vek khan (Dung. 17:11)? Pathian thuthang tha simtu na hnawl tikah, Pathian hnawl na si. Hi
hi kan tuah duh mi thil maw a si (Mat. 21:35)? Mai profet pawl lungto ih a deng tu Israel fa pawl bangin lunghak mi si kan duh maw si? Hruaitu mai dinhmun thlaphang ringring tu cu hruaitu dinhmun ih a um lo a tha sawn. Hruaitu pawl cun mai hrangih tha bik si loin, an turual pawl hrangih a tha bik mi tuah sak ringring ding a si. Hi thu kan rel rualrual hin, kannih khalin kanmah in hruaitu lole mi dang hruaitu zo vek khal, Pathian lalram din tum loin amai lalram din tumtu cu thatei kan thlingthlak ringring a tul. Tuisan hruaitu tampi cu Pathian lalram kan din a si tiin an au ko nan, a taktak ahcun anmai lalram an rak din rero hi a rak si.

[18.39]

Zaamnak: Khuahlan dungthluntu pawl ih nunphung lam ah kirsal dingin tumtahnak a nei mi Khrihfa tampi cu tu ah kum zabi pakhat nak ih Khrihfa sinak cu kilkhawi in inn ah khawmawknak an nei. Inn ah an khawmawk lawng silo in mi tampi cu an rak thanlen pi mi rinnakpawl cu Bible zirhtir dan thawn hliak-hlai sal in, an rinnak pawl cu an bansan rero thlang. Mi thenkhat cu zianghman ngaihtuah lem loin, kut kai aw in "Jeuh in i duhdawt" ti mi hla sak in, Bible vek ih dik tei nung ding tum cuang si loin, an lung a kim tawk men. Lungrual lonak cu an lungkim pi, cun zangfah thlak zet cu, cucu lungrualnak tiin an kawh hi a si. Hi innsang pawlkom lak ih pawlkom tampi cu ziang a cang ti thei loin (anmah le anmah zoh aw in) an buai rero a si. Khuahlan kawhhran ih thil thupi bik mi, a hnatuannak cu hngilh tahrat in, an rak tidan meimei kha thupi ah an ngai a si. Hihi a dik maw dik lo ti ah an buai rero, hruaitu tampi neih maw neih lo ding ti tla an buai. An tumtah mi cu Bible ih zirhtir dan vekin kawhhran khawmnak cu mawi zet le thatei tuah hi a si. Unau hmuahhmuah tel ve dingin thazang cu an pe rero nan biakkhawmnak hi a thupi sawn mi, an turual lakih nuhmei pawl, nu le pa nei lo pawl le mi farah pawl ih tlaksamnak phuhhruk sak ding ti pawl cu an ngaihthah men a si. A hlat le nai, hmun dang unau pawl ih tul mamawh mi pawl cu an daithlan men theu a si. Sakhaw thianghlim cu ziang a si?

Jeim 1:27
27 Pathian le Pa hmaiih sakhaw thianghlim le soihnom kai lo cu hihi a si, Pa nei lo le nuhmei pawl an harsat can ih va veh, le khawvel ihsin mahte soihnom kai lo ih kilkhawi awk hi.

[18.40]

Kawhhran, a pianhmang lawnglawng ngaih tuah ih a hnatuan ding thei lo tu cu nunau thlalang hmai ah can tampi hmang tahrat in a fehnak ding theihhngilh vek hi a si. Unau tlaksam a bawm lo mi kawhhran cun a lamzin a hloh a si. Thupi lo thilpawl ah a buai tuk ruangah a thazang a hloh; midang pawl ih nunnak tuahthatnak ding thazang le midang hrangih zohthim tlak sinak ding a thazang cu a hloh a si.

[18.41]

Thazang: Kawhhran ih thazang cu a member pawl ih nunnak a sawhhngornak hi a si. Cutivek sawhhngornak lamzin thabik cu unau pawl ih tul mamawh mi pawl bom hi a si. Kawhhran pakhat sung le cu mi lenglam ih a hlat le nai ih um Khrih ih taksa ruangpi ih a tel ve mi, mi tlasam pawl ka tinak a si.

[18.42]

A dang pawlkom thawn pehtlaihawknak a nei lo mi, pawlkomawknak khal a nei lo mi le a dang pawlkom pawl ih tul mamawh mi khal a ngaihsak lo mi le cupawl ih tul mamawh mi khal a bawm lo mi pawlkom cu thungaithlak kawhhran a silo, a hmin men a si. Cupawl cu bel kawlawng, hmur lawngin Pathian upat ih thinlung cun Pathian thuthang tha, a hleice in Mathai 15:31-44 le Mathai 15:8 thu kha ziang siar lo tu an si. Annih cu mah le mah bum aw, Khrih ih taksaruangpi ah tel ve ih ngai aw aw, a sinan Khrih ih taksaruangpi ih pehtlaih aw duh lo tu an si. Annih cu thuphan, a thlam men, zuk mei mei, kawhhran ti aw aw, kawhhran bangih mawi zet ih lang si in tuan mi mal te lawng nei, thil ti danglam dingin cahnak le thazang nei lo an si. Cupawl cu Colh ni sun lawngah mawi zet ih cei awin an can an cem terih, an Bible a cancan ih hman mi cu an hei keng theu si. Member ngaingai an bang nan, anmah ah ei ding ngaingai a um lo. An zaten a hmin men lawng an si.

[18.43]

Hitivek pawlkom cu Khrih ih taksaruangpi ih tel ve ah ngai ding a si hrimhrim lo. Khrih ih taksa ah a tel ve lo mai taksa mei mei a si sawn. Cucu milai kawhhran a siih dan le dun men ih tisa kawhhran a si. An hmin in silo in, an rah sawn in kan theithiam ding a si. Sardis kawhhran bangin, nung hmin pu si in, annih cu an thi a si (Thup. 3:1). Sardis vek kawhhran cun a sungah cahnak thazang a nei lo a si. Cahnak thazang um lo, nunnak um lo, Khrih um lo a si (Jn. 14:6).

[18.44]

Thlaraulam Kan Sungkua Ih Tul Mi
A cancan ahcun kannih hruaitu pawl hin kan kawhhran sungkua lakih cop le cilh ih tul mamawh mi lawng hi thupi ah kan ruat theu ih, a ra hmailam harsatnak pawl cu kan rak hmu lo theu a si. Cui harsatnak pawl hrangah ralrinnak kan rak nei lo theu, ziangahtile cui thil thleng ding mi pawl cu kan ton thei ding le ding lo kha kan theifiang lo ruangah a si. Taksa ih cop le cilh ih tul mamawh mi pe ding lawngah ruahnak kan rak nei theu. Kan harsatnak tumpi pi in bawmtu ding ahcun a cozah, a si lole pawlkom tumpi pi pawl kan rinsan sawn theu a si. Kan vansannak ihsi in runsuak tu dingah khawvel pawlkom pawl cu kan rinsan theu a si. Kan insang ih a khawm aw mi kawhhran fate hin hitivek harsat can ih mi bawm thei tu a si theinak dingah tan lak a thok ding a si. Kan harsatnak in bawmtu dingah leitlun pawlkom pawl hi kan hawl lo ding a si. Cuai in, cutivek tul mamawh mi tawlrel theinak dingah Pathian ih in pek mi cahnak hi kan ti pitlingter sawn ding a si. Cui cahnak cu A kawhhran hi a si. Kan kawhhran fate hin hi tul mamawh mi, rawl, hnipuan, umnak le hnatuannak ding tivek pawl hi a tawlrel thei ding a si. Pathian ih bomnak thawn, hruaitu tha cun a kawhhran member tin kha, kannih cu kan unau kilkhawitu kan si, ti hi thaten a zirh thei ding a si. Thlawsuah kan don dan ih zirin peknak lam khalah tan kan la ding a si. Kan mipi pawl kha an zaten hnatuan dingin le hnatuan hawlsak ding, a si lole, a cang thei a sile, hnatuan pek dingin kan zirh tengteng ding a si. Kum upa pawl lole taksa hrisel tuk lo pawl kha kan ngaihsak dingih an ti theitawk tuan dingin thazang kan pe ding a si.

[18.45]

Cuti cingin, harsatnak maksak, mi cim luihlo tu, mi pakhat, pawlkom fate, insang kawhhran pakhat lawngih a tawlrel theilo mi pawl an um. Cutivek phurrit maksak cu mi pakhat, zumtu pawlkom fate pakhat lawngih phurh ding hi Pathian ih duh mi a silo. Hitivek tul mamawh nak ahhin Pathian ih duh mi cu pakhat le pakhat, insang kawhhran pakhat le pakhat parih kan duhdawtnak kan langter ding hi a si. Oklahoma, USA ih kan insang kawhhran cun nan lak ih mi thenkhat hnenah cui duhdawtnak cu kan langter zo, cu mi ih hmual a neih zia khal nan thei. Tu rori ih tul mamawh mi sumpai tamtak, thuthimnak ah US tangka 1000, cu a tultu member hrangah pawlkom pakhat lawngih a thawh ding cu thil harsa zet a si ko ding, a sinan insang kawh
hran za khat in US tangka 10 ciar an thawh a si ahcun tul mamawh mi cu a kim mei a si. Pawlkom pakhat pi cun US tangka 10 cu a tul a si ahcun a thawh thei tengteng ding.

[18.46]

Nan kawhhran fate sungih member pakhat cun a nunnak runnak ding hrangah operation tuah a tul ih cumi tuahnak ding paisa cu nan kawhhran in a neih lo a sile, zo na pan ding? Pathian pan aw! Pathian in cui tul mamawh mi bawm dingah ziang a hmang ding? A kawhhran a hmang ding a si! Zo saw na inhnen, "Samaria mitha cu"? Bomnak cu kan unau, kan pehtlaih mi sungkua pawl hnen ihsin a ra lo ding maw? Ka pi in, "Kut tampi cun hnatuan olten a theh," a ti theu. Nan insang kawhhran fate cu kan insang kawhhran fate ih rualpi le inhnen a siih, kannih in a dang kawhhran fate tampi thawn pehtlaihawknak tha kan neih a si ahcun, bomnak malte ciar kan thawh mi hin cui harsatnak phurrit pi cu olten a haikiang thei ding, a cang theilo ding a bang mi cu a cang thei ding a si. Minung hrangih Pathian ih a pahnihnak laksawng tum bik cu A kawhhran hi a si. Cui kawhhran cu kan din a tul ih, cucu Amah tumtah dan vekih kan hman khal a tul a si.

[18.47]

Kawhhran cu Khrih ih ta a siih, a sinan cucu kanmai hlawknak dingah kan kut sungah ret a si zo a si. Minung fimnak lengphaw le khawvel sinak cu kan mit ihsin kan hlonhloh ih, kawhhran cangvaihnak ding Pathian ih tumtah mi kan theihthiam a si ahcun, kawhhran cu kanmah malsawm dingah a um a si. Pathian ih tumtah mi kawhhran kan si theinak dingah thatei kan ruah a tul. Tuisun ih kan harsatnak hrang lawngah timlam awknak kan neih ding a silo, thaisun ih harsatnak khal ah kan timlam aw ding a si. Kawhhran fate zakhat pakhat le pakhat bawmaw ton in ruat aw. Kawhhran hrangah tumtahnak tumpi kan neih a tul. "Hmuhnak a um lo nak ah, mipi pawl an hloral" (Thuf. 29:18) ti hi cing ringring aw.

[18.48]

Kawhhran nan si vekin hi tumtah mi cangsuak dingah nan pe aw pei maw? Pakhat le pakhat bawm aw ton dingin kanmah thawn pehtlaihnak nan tuah pei maw? Kan insang sungkaw kawhhran sungah thil tul poimawh cakkhai a um tikah nan pawlkom in bomnak in pe ve pei maw? Hi cabuai a kil tu pawl cun hi cabuai ih ta an ei ding a si. A kil ve lo tu cun a ei ve lo ding. Mai covo hnakih tam a la tu cun cui malsawmnak ah covo an nei nawn lo ding a si.

[18.49]

Pitlinnak Lamah
Hebru bung ruk, cang khatnak ah, hihi kan hmu: "Curuangah Khrih thuhla bulhram pawl relbuai rero cu tanta in, pitlinnak (famkimnak) lamah pan uhsi, hnatuan thi ihsi sualsirnak le Pathian lamih rinnak lungphun cu phum sal nawn loin..."

[18.50]

Naute thawngkhat hnakih tam hrinternak ah Pathian ih hmanrua pakhat sinak ka rak nei zo. Nu in, Nau thar hringtu nu in "Ka fa a kut a ke a kim maw; a tha maw?" ti hi an suh hmaisa bik theu mi a si. Naute hringtertu ih sannak tlangpi cu, "Naute cu a kim, a famkim a si" ti hi a si, ti duhsan cu naute cu a kut a ke a famkim, tlaksamnak a um lo ih a dam tha tinak a si.

[18.51]

Cathianghlim sungih "famkim" ti mi tongkam ih ti duhsan cu 'sualnak a um lo' ti hnakin 'pitling' ti hi a simduh mi a si sawn. Kolose 2:28 sungah, Khrih thu relin, Paul in, "Khrih thu cu mitin hnenah ralrinnak pe in le mitin hnenah fimnak hmuahhmuah thawn zirh in kan phuang a si, cutin mitin Khrih Jesuh ah famkim ih kan hlan theinak dingah" a ti. Paul cun kan zaten pitling, mi famkim a si lole Khrih thu thei tu kan si a duh a si. Himi ti pitlin nak dingah, kan theihnak le kan rinnak bulhrampi pawl cu kan tanta a tul a si. Mathai 5:48 sungah Jesuh in, "Cuiruangah, vancung ih nan Pa a famkim bangin nannih khal nan famkim ve ding a si" a ti. Kan sual tisa ih kan um sung ahcun ziangtilam hman in, vansung ih kan Pa vek cun mi famkim, mi dingfel, mithianghlim cu kan si thei lo ding ti kan thei, ziangahtile kan tisa ah a hlan ih kan sualnak hma cu kan pu zo a si, a sinan Khrih le A siahhlawh, dungthluntu pawl le profet pawl hmangin kan hnenih in pek mi theihnak thawn famkim zetin kan thuamaw thei a si.

[18.52]

Mipum (member) Ih Zuamawknak
Tui san sakhuanak cu pawl hmin a phunphun hnuai ah a thenthek aw ih, mipi pungzai dingin member thar cat lo in an hawl a si. Mitin hrangah an khawmawknak cu sangka an ong a si, thu tha tei zirh ding hnakin ti danglam ding lawng hi an zuam mi a si. Kawhhran cun thuthang tha sim hna cu a tuan ding hrimhrim a si ko, a sinan kawhhran khawmawknak ah cucu tuah ding a si maw? Kawhhran khawmawknak cu kawhhran khawmawk nak sawn a silo ding maw si? Rundamnak cotu lo cu member a si theilo. Rundam mi le rundam lo mi kan khawmawk tlang a si ahcun, Jerusalem ah Piter ih a rak sermon bangin le Paul in Athen ih a rak sim bangin thuthang tha sim khawmawknak kan nei ding a si. Sihmansehla, hihi cu kawhhran khawmaw a si lo, ziangahtile kawhhran a khawmawk tikah cui kawhhran ih member pawl hmuahhmuah cu Khrih taksa ruangpi ih taksa peng an si; cutawk ah zumlotu an tel ve lo a si. Thuthang tha simnak cu kawhhran khawmawknak lengah tuah ding a siih cucu kawhhran member dik tin ih tuah ding mi a si. Nunau pawl in nunau hnenah, nauhak pawl in a dang nauhakpawl hnenah le mipa pawl in a ngai duhtu pohpoh hnenah sim ding a si. Cumi ih a zumtu pawl cu kawhhran sungah run luhpi ding a si. Hi unau thar pawl nun zirhnak cu anmai inn ah tuah ding a si a si lole a dang umtu dan pawl cu kawhhran ih zirhtu upa a zirh ding a si. Rinnak thu tlangpi pawl thatei an zir ngah hnu ahcun, kar lak pawlkomawknak ah, member pitling, mi zirhtu dingih zirh mi pawl ih Bible zirhtirnak ah an tel ding a si.

[18.53]

Dan le dun ih kaih-awk mi sakhua pawl (kawhhran pi) cu an tul mi sumpai, thil tuahthatnak ding, thlahlawh le thil le ri tul mi bawmtu dingah zumtu thar hawl ding leiba in a nor hai a si. An biakinn san man le remthat nak dingah paisa pek ding an nei. An zung hnatuantu pawl, pastor pawl, le biakinn kiltu pawl in thlahlawh an tul ih curuangah sumpai an tulnak in tawp ti a nei lo, tul lo ti a um lo ih cui mamawhnak cu a reh dah fawn lo ding a si. Hitivek kawhhran pi ahcun Pathian thu cawhnawi cu burh rero a si, ziangahtile annih cu thlarau lam nau kiltu, thlarau naute pawl kilkhawitu lawng an si ringring a si. Hi zumtu thar pawl cun thlarau rawl ngai an ei thei hrih lo ruangah, an thanlennak cu a tawp theu a si. Hi thlarau lam nauhak pawl cu ziangtik hman ah pitlinnak lam ah (famkimnak) an pan theilo a si.

[18.54]

Hi zawn ahhin a si insang kawhhran cun a eng a suah. Jesuh ih zirhtir dan cu thlun in, zumtu thar cu zumtu mi pitling in a kut in a hruai dingih zin a khihhmuh ding a si. Thlarau rawl ngai an ei thei hlan sung cu cawhnawi pek ringring an tul. Hi zawn ahhin, annih cu insang kawhhran ih thungaithlak Bible zirhtirnak in kaihhruai an siih, cutin kawhhran pi ih khawmaw pawl hnakin an pitling sawn a si. Kawhhran pi dang ah teh Bible zirhnak an nei ve lo maw si? Nei tuk ee, a sinan an zum mi vek lawng an zirh a si. Cui an zumnak cu thutak a silo khal a si thei a si lole Colh ni tlawng ih zir mi leng a lan lo khal a si thei.

[18.55]

Nuncan Cu Kanmai Parah A Thum-aw
Hmun khat ih insang kawhhran hruaitu pawl cu Pathian thlarau ih inn kilkhawi dingah tuanvo an nei a si. Korin kuat khat bung nga ah, Paul cu dungthluntu a sinak thuneihnak hmang dingin hranhram ih fial a si. Ziangruangah? Ziangahtile kawhhran thansohnak ding ih tuanvo a neitu, Pathian ih turual kilkhawi dingih can tha a co tu tukhal pawl in an tuanvo thupi zetzet pawl kha an tuan lo ruangah a si. Cun mi pakhat in a nu ei a sualpi ih kawhhran in cucu thei na cingin zianghman a tuah lo a si.

[18.56]

Kum zabi pakhatnak ih Khrih ih hril mi dungthluntu pawl cu thil titheinak le an hnenih pek mi Pathian thil titheinak an nei (Jn. 20:23). Hi pawl hin Thlarau Thianghlim an co veten Pathian in an hnenah thil titheinak hleice a pe hai a si (Jn. 20:22). Cucu Paul khal pek a si ve ih, cui thil titheinak cu Korin kawhhhran ih mi tihhrut hruaitu pawl le a tawntai mi mipi ruangah hmang dingin fial a sinak a si. Hi sualnak a tuahtu hi thil tithei, hminthang a si lole milian a si mei thei, cutin hruaitu pawl in cu pai sualnak cu a "thil tuahthatnak pawl" ruangah an ngaidam a si lole a thil titheinak hmangin hruaitu pawl lole kawhhran cu a ti thlaphang ter thei tla a si mei thei. An ti sual mi cu cu pai sualnak zawiin zianghman an tuah lo hi a siih, cucu kawhhran a siatnak ding hrampi a si. Cu pa cu Korin khua ih Khrihfa cak le harhdam pawl lakih a um a si ahcun cu pa cu a sualnak ihsin a thleng aw ko ding ti khalin an ruat a si mei thei. Thingrah tha bawm khat sungah a se mi thingrah na ret a sile ziang a cang ding? A tha mi tampi in a se mi cu a ti tha ding maw a si lole an zaten siat hram a thok ding saw?

[18.57]

Thuphuan bung hnih le bung thum sungih Khrih ih a tarlang mi kawhhran pa sarih sungih panga cu, siatnak ah le tihnungza cangvaihnak ah an tlu a si. Hi kawhhran pawl cu anmah te an lamzin ti danglam dingin Khrih in tuanvo nei in a ruat hai maw? Anmah hruaitu pakhat vekin an hnenah thu a sim lo mawsi (Korin 1:18)? Ziangruangah hi an sualnak pawl cu an theih dingah Khrih in a tlangau a tul rero? An tukhal pawl in an turual cu cinghnia pawl lakah a kilkhawi nawn lo ti cu a cang thei pei maw? Anmah kilkhawi tu ding ih tuanvo pek mi, an profet pawl in teh an hnatuan an bansan teh a si pei maw?

[18.58]

Nuntu dan thatei a kilkhawi mi, a ralring hlehle mi, a member pawl parih duhdawtnak a nei mi le a dik mi kawhhran cun rah tam sinsin a rah theinak dingah thaten kilkhawi in a hleuhfai theu a si. A taksa sungih um mi sual natnak a daithlan mi kawhhran cu a thi ding a si. Kawhhran sung lala ihsin kawhhran donak, donak ci dangdang tampi a um a si. Cutivek donak cu Thukham Thar sungih tarlang vekin nasa tak ih hliakhlai in zilh ding a si.

[18.59]

A Sual Mi Unaupa Zilhnak
Ziangti lam zawng in simaw na parih thil tisual tu Khrihfa unaupa zilh tikah kawhhran thawn na zilh hmaisa lo ding, cuhnak in bulpak in na zilh hmaisa ding a si. Na parah unau pa in thil a ti sual a sile, bulpak in na va sim ding, thuhla buai cu theihthiam awk lo nan men a si lole cui thuhla buai cu nan pahnih karlak ah relfiah theih tla rak si in amah thawi nan pehtlaih awknak cu tuahthat sal theih tla a rak si mah na. Sikhalsehla anih in na thu a ngai duh lo a sile, nan thuhla cu tan mi nei lo in a lo ngaisak tu ding le nan thuhla buai cu diktei phuangtu ding kawhhran ihsin theihpi tu pakhat lole pahnih thawn a voi hnihnak a hnenah na feh sal ding a si. A cang thei a sile thuhla buai cu cutivek in amah thawn nan ruatkhawm dingih nan tifel ding a si. Anih in hi mi pathum lole pali ih ruahnak peknak cu cohlang duh loin a hnong thotho a si ahcun, thuhla buai cu kawhhran hmaiah suahpi awla, cucu mipi hmaiah thlen aw. Thuhla buai cu theihpitu pawl in run kenglut aw hai sehla, kawhhran upa pawl le mipi pawl in cui thuhla cu botcat hai seh. Cui thil sual tuahtu pa in kawhhran upa pawl le mipi pawl ih nunsimnak le remthatnak cu a ngai duh cuang lo a si ahcun, anih cu Pathian sungkua ih member pakhat a si nawn lo tiin ruah a si ding.

Matthai 18:15-17
15 Cuitlunah na unau pa in na parah thil a tisual a sile, feh awla a sualnak cu nangmah le amah lawng um ah va sim aw: anih in na thu a lo ngai a sile, na unau pa cu na ngah sal a si.
16 A sinan anih in na thu a ngai duh lo a sile, mi pakhat lole pahnih hruai aw, cutin theihpitu pahnih lole pathum ih ka in tongkam cu nemhnget a si ding.
17 Cun anih in cupawl ih thu ngai a duh cuang lo a sile, cucu kawhhran hnenah sim aw: cucingin anih in kawhhran thu cu a ngai duh cuang lo a si ahcun, anih cu na hrangah khawvel mi le siahkhongtu vek si seh.

[18.60]

Langhngan Sualnak
Khrihfa unaupa lole unau nu ih kan ruah mi zokhal nuncan mawi lo, depdet nun, nu le pa sualnak, uiretnak, zuritnak, thuphanpernak lole mi tuahmawhnak nun ih nung ringring hmuh a si ahcun anih cu pawlkom ihsin a rang theibik ih dawisuak ding a si (Rom 6:16). A nu ei thawi an sual lai kaih a si mipa parih tidan vek thotho in sualsirnak ngaingai hmuh a si lai hlan lo cu cupa thawi pawlkomnak hmuahhmuah cu tuah nawn lo ding a si.

1 Korin 5:9-13
9 Nan hnenih ka cakuat ahkhan nu le pa sualnak a tuahtu pawl thawn kawm aw lo dingin ka rak ngan:
10 A sinan hi khawvel ih nu le pa sualnak a tuahtu pawl, a si lole mi hamtam pawl, a si lole nekrawk hmang pawl, a si lole milem bia pawl hmuahhmuah thawn pawlkom aw lo lawlaw ding ka tinak a silo, cuti si sehla cu hi leitlun ihsin nan suah ngeingei a tul ding a si.
11 A sinan tu ah, unau hmin pu mi pakhat cu nu le pa sualnak a tuahtu, a si lole mi hamtam, a si lole milem betu, a si lole mi thangsiat hmang, a si lole zurit hmang, a si lole mi nekrawk hmang a si ahcun, pawlkom lo dingin, nan hnenah ca ka ngan; cuvek mi thaw cun a ei khal ei tlang lo dingin.
12 Lenglam mipawl tiangtiang kei in ziangah thu ka then ding? a sungih um pawl cu nanmah in thu nan then a silo maw?
13 A sinan lenglam ih um pawl cu Pathian in thu a then a si. Curuangah cui mi sualral pa cu nan lak ihsin dawisuak uh.

Galati 6:1-2
6:1  U le nau tla, mi pakhat cu sual a tuah lai kaih a si ahcun, nannih thalrau mi pawl in cutivek mi cu zawnruahnak thlarau thawn tungding sal uh; nangmah khal thlem na si ve lonak dingah, ralring phah in.
2 Pakhat le pakhat phurrit sawngaw ton uh, cuti cun Khrih ih dan nan kimter a si ding.

2 Korin 2:6-8
6 Cuvek mi hrang ahcun, hi mi tampi ih hremnak hi a tawk a si.
7 Curuangah nan ngaithiam ding ih nan hnem sawn ding, cuti locun cuvek mi cu riahsiat lutuknak in a dolh pang ding.
8 Curuangah a parih nan duhdawtnak cu tihnget dingah ka lo ngen a si.

[18.61]

Thuhla Buai Tuahtupawl
Zumtu unau pakhat a nuncan ziaza thlahdah awknak in Kawhhran lungrualnak a siatsuah thei a si. Cutivek mi pawl cu, mi relhmang le thutuah hmang, lamtang tuahhmang, pawlkom lakah mah le mah khaisan awk duh ruangih thuhla tuahhmang a si lole mi sualnak hawl ringring hmang, mi mawhphurh hmang lole thinheng ko mi tuahtu lungawi lonak cing ringringtu pawl an si. Thatei thurin elawknak cu thazang pek ding a si ko, cumi in thutak a suahpi ding a si ahcun, a sinan puarthaunak le thenawknak hrangih hman cu a tha lo a si. Cutivek thenawknak thuhla a tuahtu pawl cu cutivek tuah lo dingih ralrinnak pek ding an si. An tuah thotho, curuangah kawk an tul lala a si ahcun, cupawl cu tui hnu an tuahbet a sile kawhhran ih hnonnak le dawinak an ton ding thu kha simfiang ding a si.

Titas 3:9-11
9 A sinan thusuhnak atthlak, le suahkehnak thupawl, le elawknak, le dan thu ih sual-awknak pawl cu hrial aw; ziangahtile cupawl cu thil tangkai lo, le zianghman lo an si.
10 Fehsual mi cu voi hnih khat nunsim hnu cun hnong aw;
11 Cutivek minung cu mi fehpeng, le thil tisual, mahte thiam lo coh aw a si, ti theiin.   

[18.62]

Kawhhran Mai Duhdan Ih Tuahtupawl
Kawhhran cu Khrih le A dungthluntu pawl ih hnatuannak parih din mi a siih, kawhhran cu sual nei lo a thisen man pek ih lei mi a si ti kha fek zetih theih ding a si. Cumi ah minung in bet a tum, lak a tum a si lole ti danglam a tum a si ahcun, dungthlun pawl ih tidan a botsia a si. Kawhhran ah thildang kan bet a si ahcun, ti lo ding mi kan tiih, dungthlun pawl ih an rak tuah lo mi kan tuah tinak a si. Thukham Thar dungthluntu pawl ih tidan kan thlun lo a si ahcun, an tidan kan sunzom lo tinak a si. Hi lungphumtu pawl ih zirhtir dan lole tidan kan ti danglam a si ahcun, an nunphung le Pathian thupek kan botsia tinak a si. Hi dan le dun pawl kan thei lo a si lole kan thlun lo a si ahcun Pathian thuneihnak tel loin kan feh tinak a si ih, dan lo vekin kan cangvai tinak a si. Minung in Pathian cu Amai duhdan silo in anmai duhdan sawn in an bia ih an rian a si ahcun, annih cu kawhhran si nawn loin pawlkom meimei vekih hnatuan an thok tinak a si. Hitivek dik lonak thawn Pathian thungai lonak hmuh a si hi riahsiatthlak taktak a si, a sinan hitivek a can tikah kannih thuawihtu pawl cun ti ding dang kan nei lo, Bible thawi a mil aw mi dungthluntu pawl ih tidan ihsin a pengtu hnen ihsin  tlan ti lo bakah (2 Thes. 3:6). Thukham Thar tidan pawl zate thawi milaw ih nun a tum nan malte danglam deuh ih a nungtu unau dangpawl cu mi rinum lo tiin kan ruat lo a tha, cuhnak in anmai theihdan vekih thabik in nun a tumtu an si tin kan ruat sawn ding a si. Kan hnen ihsin an zir ding a si lole an hnen ihsin kan zir ding a si, kan zaten thutak sungih in hruaikhawmtu ding zirhtu sangbik cu Thlarau Thianghlim a
si tengteng ding a si. Bible vek ih a nung tu dungthlun pawl ih tidan a thlun lo tu cu thlun dingin unau bangin nun sim (fekzetih zirh) ding a si, ral ih ruah ding a silo.

2 Thessalon 3:14-15
14 Cun, mi pakhat khatin hi cakuat ih kan thu hi a awih lo a sile, cupa cu hminsin uhla, a ning a zah theinak dingah, kawm hlah uh.
15 Sihmansehla ral vekah ngai loin, unau vekin nun sim sawn uh.

[18.63]

Hruaitu Upa Dokalhnak
Hruaitu dinhmun ih rongbawltu pawl cu an hruai mi pawl ih zohthim tlak an si ding a si. Cuti kan ti ruangah annih cu sual theilo an si tinak a silo, Pathian hnenah le an hruai mi pawl parah tuanvo tum sawn an nei tinak a si sawn (Jeim 3:1). Hruaitu upa pakhat cu sual meimei, nun can mawi lo, thinheng, tivek, a tuah pang tikah unau dang in anih cu bom duhnak thinlung thawn a si lole turual le Khrih parih a tuanvo neih mi cu vun mang ter sal in a sualnak kha thaten a sim ding a si. Kan kawk hrimhrim lo ding, pa dinhmun ah retin thaten kan sim sawn ding a si (1 Tim. 5:1). Nuncan thlahdah awknak a si lole pawng sualnak a si lole sual pakhat khat tuah ringring nak tivek, thuhla cu ngunngaih zetih tawlrel tul mi a si.  Hruaitu cu cutivek sualnak ah a nung ih, a sual a sir sal a si ahcun, turual lakih member pakhat meimei vekih a um cu sian ding a si, a sinan a sualsirnak nuncan hmuh a si hlan sung cu hruaitu dinhmun a co lo ding a si. Hi thu ahhin, anih cu kawhhran sungah mi meimei dinhmun ah a um dingih, a hlan ih a nuncan a co sal hlan sung cu cui dinhmun ah a um ding a si, cucu kum rei nawn tak khal a tul mei thei. Hruaitu upa dokalhnak thu cu theihpitu pahnih lole pathum ih ka in nemhnget a si hlan sung cu, cui thuhla cu nemhnget tlak ih ruah ding a silo (1 Tim. 5:19).

[18.64]

Hruaitu pakhat cu sual a tuah ringring, hrokhrawl in a nungih, amah ten phuang aw loin kaih (hmuh) a si ahcun cupa cu ui lo in lole tlai lo in pawlkom ihsin dawisuak ding a si. Member zohman in amah thawn pawlkomnak tuah lo ding a si. Keimai ruahdan ahcun, Khrih tel loih a nunnak ihsin a sual a sir sal a si ahcun, a duh a sile a dang pawlkom ah a va tel thei, a sinan a rak phatsan zo mi ahcun a kir sal theilo a si. Sualnak in hnuhma a nei ringring a si! Hi zawn ahhin turual pawl ih ton mi hniksaknak cu harsatnak nun a si. Kawhhran cu thatei zirh zo mi mi pitling a si ahcun, khawmawknak an sunzom dingih an member pawl lak ihsin hruaitu thar pakhat, Bible ih zirhtir mi dinhmun pawl a neitu cu an hril ding a si. Hnatuantu hruaitu dang pawl an rak um zo a si ahcun, cupawl in hi can ah kawhhran cu harhdamnak le tuahthat salnak ah kaihruai in thazang an pe ding a si. Khrih parih a hngataw mi kawhhran cu, cak lo hman sehla, hruaitu sual ruangah a siatral cuang lo ding, a sinan hruaitu parih a hngataw mi kawhhran cu lei bel bangin a kuai se darh thluh ding a si.

[18.65]

Kan ralpa cun Khrih ih taksa ruangpi (kawhhran) tuahmawhnak ding a si lole nasatak ih hriamhma beih nak ding lamzin a hawl rero a si (1 Pit. 5:8). Anih in kan taksa cah lonak pawl a thei ih cucu hmanrua ah a hmang theu a si. A hleice in hruaitu pawl a bat theu ih, anih cu cathianghlim le Pathian ih dan pawl thei zet tu a si. A tam sawn ahcun, tukhaltu siatsuah a si tikah a kaihhruai mi turual pawl an tekdarh theu ti khal a thei. Turual lak ihsin a vakdarh mi tuu cu kiosa ih rawl ah ol zetin a cang a si.

Matthai 26:31
31 Cule Jesuh in an hnenah, Keimai ruangah tuizan cu nan zaten nan buai ding a si, tukhaltu cu ka vuak dingih, turual pawl cu an tekdarh thluh ding a si, a ti.

[18.66]

Setan in Pathian mi a neh theilo tikah, a pahnihnak a tumtahnak hmangin mi ih cohlan lo dingin mualpho dingin a tuah theu a si. Thuphan ih pa a si vekin, a hriamhrei thabik lakih pakhat, mi bumnak cu hmangin, anih in kaihhruai awknak thu ah relsiatnak le zum um lonak thawn rinhlelnak a thlen theu a si. Cui thuphan cu Pathian ih hrilmi hruaitu hnuk thla ding tumtahnak thawn pawlkom lakah a thehdarh theu a si. Curuangah cun a si, hruaitu pawl hrangah a cang theitawk in thil tha lo a bang mi hrialnak in nasa takih ralrin a tul nak san (1 Thess. 5:22). Hi ruang ahhin a si, kannih khal in olsam zetin hruaitu lole hruaitu pawl sual ih mawh kan phurh lo nak ding cu. Theihpitu pahnih lole pathum ih nemhngetnak a tel lo ih thinlung lam sual tumpi a tel lo ahcun hruaitu soiselnak thu cu thupi ah kan ngai lo ding a si. Thinlung lam sual tumpi ih ngai mi nupa sualnak, ruk ruk nak, pawngneknak, tivek khal malte lawng a si lole voikhat lawng a tuah pang a si ahcun, cui hruaitu cu pawlkom sung ihsin dawisuak lohli ding a si ko nan cui thu cu rinsantlak theihpitu pahnih lole pathum ih nemhnget hnu lawng ah si seh. Mawhnak cu voikhat hmuhfel a si hnu ahcun, tuah ding mi cu a rang theibik in le a thabik ih tuah ding a si. Pathian ih kawhhran cun a thiangfai mi, dingfelnak korfual rang a hruh hrimhrim ding a si, cutivek ih a um theinak ding ahcun pawlkom sungih mi zate in cutivek ih um duhnak zuamnak parah a thum aw a si.

[18.67]

Khawvel Pumhuap Kawhhran
Khawvel pumhuap kawhhran ahcun khawvel pumpi ih a tekdarh mi puithiam, an Puithiam Sang le Siangpahrang ih hnatuan dingin a hlan awtu pawl an tel thluh a si. Cu pawl cu Bawi pakhat par lawngih rinum mi an si; cun rinnak pakhat nei le rongbawlnak hrangih serhhran aw mi, Thlarau pakhat ih sil cuk mi an si. Annih cun ziang hmuahhmuah parih thuneitu, ziangkim tuahtu le hmuntin ih um, an zate ih Pa a si mi Pathian pakhat lawng an rian a si (Efe. 4:4-6). Hi siangpahrang puithiam pawl in a thianghlim mi khawvel pumhuap miphun, Bawi pakhat le Siangpahrang, Jesuh Khrih hnen lawngih rin a um mi cu an din a si (1 Pit. 2:9). Hi miphun cu khawvel pumpi ah an tekdarh thluh, an thutum cu ramkip ah hmuh theih a si. Khrih ih ralpa cu Setan a siih, anih in Khrih ih khawvel pumhuap kawhhran ih mi pawl cu a do ringring a si.

[18.68]

Hi khawvel pumhuap kawhhran ahcun khawvel pumpi ih khawpi le khawte ih um pawlkom tampi an tel a si. Hi thlarau lam sungkua pawl cu Africa, Asia, Europe, thlanglam le saklam America pawl ah an pumkhawm aw a si. Pathian ih ralpa cun cui pawlkom pakhat cio cu thenthek  awknak in a ti tawntai a si. Anih in pawlkom pakhat le pakhat Khrih ih mit in zoh lo dingin le Khrih ih thinlung in ruataw lo dingin, lenglam lawng zoh aw dingin, tisa mit ih zoh aw dingin hna a tuan a si (Fili. 2:5). Pathian ih puithiam pawl cu mawinak dangdang thawn thuam in le bulpak sinak danglam nei dingin mawinak danglam taktak thawn a thuam a si. Tong danglam taktak an tong, a sinan cui sinak pawl cu Setan in thlaphannak, zumawk lonak le buainak cu Pathian ih miphun lakah a thehdarh theinak dingih a hman mi pawl an si. Setan cu kawhhran siatsuah dingin a pum a pe aw a si; anih cun minung pawl cu an zaten a tuahtu sersiamtu ih sersiam dan sunloih ding hnakin lenglam lawng zoh aw dingin a tuah hai a si. Anih in lenglam kan sinak ah kanmah tuanvo nei si awmtak vekin minung pawl hnenah hngalnak le puarthaunak nuamte ten a tuhlut a si. Ziangtinso a sersiam lo mi thil parah minung cu sawisel a si lole sunloih cu a ton rero ding. Pathian miphun thianghlim ih a tel lo mi pawl cun hi milai ih hmuhnak mit lawngin thil an hmu, a sinan a teltu pawl cun Thlarau mit sawn in thil an zoh ih an hmu a si; midang ih hmuh theilo mi an hmu, annih in thlarau mit in an hmu a si.

[18.69]

Minung ruahnak ahcun, thlarau mi cu dawr ih thilri tuam mi vek ah an cang, a sinan hi tuamnak zoh in thil cu kan lei lo, a sungih um mi sawn ruangah kan lei a si. Kan hawl mi, thilri ih man cu cui tuamnak sung sawn ih ta a si, a tuamnak, kuang lole bawm cu a sungah cui thilri a um nawn lo tik ahcun kan hlon men sawn a si. Kan taksa ruangpi, kan tisa kuangpi khal ah cucu a dik mi a si. Hi taksa ruangpi khal ahhin nunnak thlarau a um nawn lo a si ahcun hlonhloh men a si. Thilri pakhat cu rong ci dangdang in le a tuamnak ci dangdang in zuar theih a si. Kan ralpa cun kan tuamawknak ci dangdang zoh in lak in tum theu, a sinan Pathian cun cui tuamnak sungih um thilri man cu a zoh sawn mi a si. Kannih cu hi kan taksa ruangpi rong thu ah tuanvo kan nei lo, Pathian sawn a si!

[18.70]

Hril mi hnam, Pathian ih miphun thianghlim cu hi lenglam rong danglamnak ih bum in um ding a silo, cuhnak in Thlarau mit sawn ih zohin, cui tuamnak sungih a um mi thlarau mi cu hmuh kan tum sawn ding a si. Cuti a si lo ahcun, kannih cu setan bumnak a tuartu mitcaw kan si ringring ding a si. Kei cu thenkhat taksa sen unau pawl ih mit ahcun mirang pa ka si ringring ding, a sinan a taktak ahcun a rualpi Khrihfa le puithiam, tuamnak rang ih tuam mi tiih hmuh ka si sawn ding a si. Hi in tuamnak phaw pawl cu, rong dangdang sikhalsehla, a hlun dingih a tar vivo ding a si. Hi lenglam taksa cu a thi dingih leivut ah a kirsal ding a si, a sinan minung ngai, a sungih um thlarau, cu netabik thuthennak le rorelnak tong dingin Pathian hnenah a kirsal ding a s.

[18.71]

Ziang ka bang, ka mit le ka hnar ih rong le pianhmang, ka sanlam le kan vun ih rong thu ah kei in zianghman ti thei mi ka nei lo. Cui thu ah zokhal buainak a neitu cun i tuahtu hnenah thu a suh a tul. Sikhalsehla ka sunglam ih thu ahcun keimah in tuanvo ka nei a si; ziangvek minung ka si ti cu. Khrihfa ka si vekin, ka nunnak cu Pathian hnenah ka hlan a si. Kan hlan siang a si ahcun, Anih cun A fapa ih hmuihmel keng dingin in tuah cio ding a si. Khrihfa kan si vekin, hi taksa, a rong le a pianhmang hi kan zoh hrimhrim lo ding a si. Sunglam ih mi sawn kha kan zoh ding a si. Pathian ih mi pawl cu sunglam mi ah an bang aw thluh a si. Hriamhma kan tuar tikah a ra suak mi thi cu a sen a si ko lo maw? Kan tah tikah, kan mitthli cu fim kelkel si lole a al a si ko lo maw? Thla kan cam tikah, Pa bangaw kan be cio a si ko lo maw? Pathian ah kannih cu khawvel pumhuap sungkua pakhat ih u le nau kan si ko lo maw si? Nunnak thlarau bangaw a co cio mi le sunglam ihsin Thlarau Thianghlim pakhat ih kaihhruai mi kan si ko lo maw?

 [18.72]

Kawhhran Pawlkom
Pawlkom tin cu inhnen pawlkom insang pakhat a siih cui pawlkom cun a thilpek pawl kha a tlasam mi kawhhran pawlkom hnenah a pe a si. An thilpek pawl cu pawlkom tin ih an tuldan ihzir in an thlengaw theu a si. Pawlkom tin ih hotu pawl cu pakhat le pakhat an duhdaw aw ngaingai ih rualpi sinak a suahter tu pehtlaihawknak duhnung tak cu an ngaina a si ahcun, cui hotu pawl a thluntu pawl cun cupawl ih tidan cu an zir dingih kawhhran pawlkom cu a dang pawlkom duhdawtnak lamah a thanglian vivo ding a si. An tonkhawm awk tikah, lungawinak le hlimnak a um ding, awnmawi le pawlkomawknak a um ding, anmai pawlkom hnakih ropi sawn pawlkomnak ih tel mi ah an ruat aw ding a si. Pawlkomawknak um lo, a dang pawlkom thawn pehtlaihawknak um lo in, kawhhran a ding theilo a si. Khrih taksa ruangpi ih a pehzom aw lo mi pawlkom cu kawhhran a si theilo, cuiruangah amah te lawng a ding mi, a dang pawlkom thawn pehtlaihawknak a nei lo mi pawlkom cu fehsual a siih kawhhran a silo. Kawhhran cu Khrih ih taksa ruangpi a si! Cui kawhhran pakhat ih thlarau lam harhdamnak cu pawlkom pakhat le pakhat pehtlaihawknak parah a thum aw a si.

[18.73]

Inhnen Pawlkom
Inhnen pawlkom cu insang pawl ih cahnak le harhdamnak vekin a cak in a harhdam ve a si. Inhnen kawhhran cu insang pawl ih insang a siih insang tin ih thlarau lam dinhmun hin cui inhnen kawhhran ih thlarau lam hrahdamnak a langter a si. Insang pakhat ih a um mi bulpak pakhat cio hi hruaitu thupi tak a si lole rongbawlnak ih tel ve an si. Hruaitu hi a pakhatnak hnatuan cu amai insang kilkhawi hi a siih, a hleice in an nupi an pasal kilkhawi hi a si. Nu le pa pawl in ngaihsaknak le duhdawtnak cu an fale te pawl parah an langter ringring a si ahcun, fale te pawl khal len le farah ziangvek dinhmun khal ah duhdawtnak le hnangamnak ah an thanglian vivo ding a si. Fale te pawl ih hnangamnak le sunlawinak cu nu le pa ih pehtlaihawknak parah a thum aw mi a si. Cui pehtlaihawknak cu duhdawtnak le a hngetkhauh hi a si ahcun fate ih nunnak khal cu a hmun in a him a si. Nu le pa pehtlaihawknak cu thu le hla buai in a hnaihnok ringring a si ahcun cui an inn cu fate hrangah nun himnak a si theilo ih, fate pawl cu hmunlonak in a tibuai ih an nunnak khal a thlengaw thei ringring a si. Hitivek dinhmun a thanglian mi fate pawl cu satan ih bumnak a phunphun ah a tlu ol zet ih a tamsawn cu cui sualnak in nasatak in a hnawihnih theu a si.

[18.74]

Pa ih a hmaisabik rongbawlnak cu nu parah a si ding. Anih in a nupi a kaihruai ding, a uk tektek lo ding a si; a nupi ih thlarau lam Pa hi zo a si ti a mang ringring ding a si. Pathian in kan nupi hi kan hnenah a langte sung in san mi a si; anih cu Pathian ih ta a si ringring ih, kannih pale pawl in A fanu le pawl hi thatei kan kilkhawi ding hi Pathian ih a beisei mi a si. An parih kan um tuzia pawl hi Pathian in thaten a relfel leh ding a si. Nu le pa neihawknak cu hruaitui rongbawlnak ruangah a siat lo ding a si. Rongbawlnak cu pahnih tankhawmnak in le pahnih lungkimnak in a si ding a si. Sunralnak ziangvek khal an pahnih in an tuar tlang ding a si, a sinan neihawknak siat ding thu ahcun a silo. Nupi pawl, nan pasal pawl hnenah ap aw uh, an thu ngai uh la, upat uh. Neihawknak (nupa sinak) cu Khrih le A kawhhran hmuhsaktu nung a si. Nan neihawknak ih zirhtir mi cu ziang a si? Kawhhran, cucu Khrih ih nupi, cun Khrih kha ziangtin na insang na kilkhawi ding ti a sim ding maw? Nupi in pasal parah thuneihnak a nei ding maw? Kawhhran cun Pathian fate pawl kilkhawi ding le cawm ding hnakin amah le amah sawn a kilkhawi aw ding a silo maw? Mai insang cio ah tha tei kaihhruaiawknak a um lo a si ahcun, ziangtin kawhhran cu thaten a feh thei ding?

[18.75]

Hruaitu sinak ih a tul mi thil pakhat cu hruaitu cun a insang thaten a kilkhawi thei ding ti hi a si (1 Tim. 3:4). Kawhhran ih a tul mi thil pakhat cu thil ziangkim hi thaten le feltei tuah ding hi a si (1 Kor. 14:40). Insang pawl cu thaten an um lo a sile, ziangtin hihi a cang thei ding? Insang tin ih pa cu Pathian ih ruah mi hruaitu le cui insang ih thlarau lam zirhtu thupi bik a si; mi zirh paih lo zirhtu in ziang thathnemnak a nei a si lole mi kaihruai paih lo hruaitu in teh ziang thathnemnak a nei ding? Pathian ih insang ahcun, hruaitu sinak cu nitin nunnak ihsin langter ding a si. Pa kan si vekin, nitin kan nundan cu mi zohthimtlak a si a tul.

[18.76]

Nunau dang caknak kan nei a si lole Pathian ih in pek mi nupi kan hmuhsuam a sile ziangvek zohthintlak nun saw kan neih thei ding? Insang zirhtu kan si vekin, Pathian thu kan zirh hai lo a sile, ziangvek nupi neih saw kan beisei ngam ding; ziangvek Pathian mi nunau a si thei ding? Thatei zirhmi nupi cu fale pawl thatei zirhtu ah a cang ih fale te pawl zirh ding hnatuan cu nu le pa parah a hngat aw, a sinan insang ih lubik pa cu tuanvo neitu thupi bik a si ko. Kawhhran sungih nupi pasal nei lo member pawl hin zohthimtlak insang nuam le duhnung ihsin tampi an zir ngah a si. Fimthiamnak nasatak le mi zirhtheinak neitupawl in an insang thaten an kilkhawi lo, cucu duhdawtnak ngai le upat awknak langter lotu pawl an si, cupawl cu zohthim tlak an si theilo. Tleirawl, pasal nei lo nunau pawl cun insang hlawhtling kha zoh in le nu tling pawl ih an pasal an duhdawtnak le an upatnak zohthim tlak pawl tla cu thlun ding a si, cui nupi pawl ih hlawhtlinnak cu a duh aw mi le thu a awih mi an insang in thaten a langfiangter a si. Tleirawl nunau pawl cun thlarau lam ih anmah hruaitu pawl ih zohthim tlak an sinak pawl cu thlunin, an tuah mi pawl ruangah cui hruaitu pawl cu an ngaisang ding a si. Hi hruaitu pawl cu Pathian in pasal nei lo nunau pawl pasal an neih hlan sung kilkhawitu dingah a ruat mi an si. Pasal nei lo nunau ih leitlun pa cu a insang ih thlarau lam hruaitu a si ahcun, a tulnak ah anih cu humhim tu a si ding, a sinan upa Pathian mi nunau pawl in nunau tleirawl pawl kha thlarau lam insang fingkhawi dan thaten an zirh ding a si (Tit. 2:3-5).

[18.77]

Pasal nei in siseh pasal neilo in siseh ziangtik hmanah zovek thlarau lam hruaitu khal sualnak ahcun thlun lo ding a si! Zokhal in thuneitu sangsawn hnenah kan thuhla kan rel ding a si, in hruaitu pawl in an rinumnak an phatsan a si ahcun cupawl cu Pathian aiawhtu an sinak a cem a si. Bawipa aiawhtu an si lai lawngah thuneihnak an co ih cui thuneihnak in a thlun a si. Pathian ih duhzawng an thlun nawn lo a si ahcun, thuneihnak an nei nawn lo ih an thu khal ngai nawn lo ding a si. Hruaitu pawl in an thuneihnak an phatsan ti cu ziangtin kan thei thei ding? Thuthlung thar ih fiangzet ih kan hmuh vekin annih cu Pathian thu ah cawhpolh nun an neih a si ahcun an thuneihnak a cem ti kan thei thei. Pathian thu bawhsiatnak a si lole kan sia le tha theihnak bawtsiatnak dingih thuneitu ih thu ngainak cu sual a si. Hi sualnak cu thlemnak sungih a lut mi hruaitu ih sualnak le cui hruaitu pawl aa tak ih a thluntu pawl ih sualnak cu a si.

[18.78]

Inhnen pawlkom ih member pawl cu mitin an zaten thilpek cotu an si. Mi thenkhat cun lennak an nei, thenkhat cun thiamnak, thenkhat lala cun fimnak an nei, thenkhat cun thlarau thilpek pawl an nei, a sinan cui thilpek hmuahhmuah cu pawlkom pumpi ih hlawknak dingah a siih, cumi hrangah hi thilpek pawl hi pek an si. Pathian duhzawng tuah a si theinak dingah, cui thilpek pawl cu pakhat le pakhat hlawmkhawm awk ding a si. Kannih cu kan unau kiltu kan si. Kan unau ih thubuai cu kan thubuai a siih a tul mi cu kan tul mi a si ve. Hi tul mamawh mi kan bawm lo a si ahcun, kawhhran kan sinak ah tlaksamnak kan nei tinak a si. Zoh mawitak, a lawngpi, a sung ih zianghman um lo man nei lo bawm vek mei kan si ding. Tlaksamnak kha kan hawl ding a si; kawhhran diktak kan si theinak ding ahcun member tin ih tul mamawh mi, thilri ah, taksa ah, thinlung lam ah, le thlarau lam ah an tlaksamnak kan hawl dingih kan bawm ding a si. Cumi kan tuah lo a si ahcun, kawhhran kan silo a si!

[18.79]

Bung le Cang
Bible thutak a hawltu pawl ruangah ziangtik hmanah thenawknak a suak dah lo; thenawknak cu thutak theihfianglo nak ih rah sawn a si. "Thurin" ti mi tongfang ih a tican cu zirhtirnak tinak a siih, thurin dik ti mi cu a harhdam mi zirhtirnak tin a danglam zawngin kan ti thei. Kawhhran sungah zovek ih zirhtirnak khal zoihnit ding hi kawhhran member tin ih tuah ding mi le tuanvo a siih, curuangah hruaitu pawl ih zirhtirnak khal thatei zoihnit ding a si. Hruaitu pawl hi hi thu ah tuanvo nei tu an si; an zirhtirnak pawl cu Bible cangpawl hmangin thatei simfiang ding hi an ralring ringring ding mi tuanvo a si. Zirhtirnak ziangvek khal thu suh a si tikah, a rang thei bik in cui thu thawi a pehtlai aw mi Bible cang thawn hrihfiah lohli ding a si. Thusuhnak a neitu pawl cu an rel duh mi rel thluh dingin upatnak le mawihmang zetin caan pek ding a si. Mi zirh a duhtu, zirhtu pawl cun an zirhtirnak simfiangnak ding khal an timlam aw ding a si. Ca thianghlim ih tannak a nei lo mi nunzirhnak cu ziangvek zirhtirnak khal bulpak ngaihdan men a si tiih ruah ding a si, cuhnak in a cuang thei hrimhrim lo a si.

[18.80]

Thurin Ih Sawhkhennak (challenges)
Khrih ah kan thanglian ih a dang unau pawl thawi kan tonawk tikah, ruahnak thar le zirhtirnak thar thawn zilh in kan um theu. A cancan ahcun, midang ih thurin hin kan zumnak a do theu a si. Hitivek can ah, a rang theibik ih kan sannak ding le kan ti ding hrimhrim cu do ding hi a si. Hitivek ih danglamnak pawl cu a dik lo ah kan ruat lohli ih bansan mei kan tum theu a si. Cutivek donak kan ton tikah kan thla a phang ih kanmai rinnak te ah kan hna a ngam theu a si.

[18.81]

Khrihfa diktak cun thurin ih do awknak hi a tih dah lo (1 Tim. 2:15) a si lole an thurin hniksak ih a um tik khal ah an thla a phang dah lo. Thurin cu hniksak in a um ih a pomtu cu hniksak in a um lo ti hi cing ringring aw. Na dinhmun a dik a si ahcun, cucu a siat lo ding. Thudak cu a tlu dah lo, a sinan a dik lo a si ahcun a siat dingih a hlo ding a si. Kan diklonak tanghnget ding ih tha in petu thil pakhat cu hngalnak a siih cui hngalnak in cui thurin dik lo thehdarh ding khal in in fial a si. Thurin (zirhtirnak) in thenawknak a thlen lo, milai sawn in thenawknak a thlenter a si. Thutak hmuahhmuah kan nei thluh tiih zumnak cu aa tak ih zumnak le puarthaunak a si. "Bawipa, hngal zetin thutak hmuahhmuah theihnak ka nei thluh titu pawl lak ihsin in run aw la
hnuaidor zetin thutak a hawl rero tu pawl hnenah i thlen aw" ti thinlung kan nei a tul.

[18.82]

Thurin Ngaithlaknak
Ziang kawhhran khalah thurin ruangih tekdarhawknak (thenawknak) a um thok tikah, "thurin ngaithlaknak" dingah upa pawl in a tikcu le caan an ruat ding a si. Cui dinhmun a tantu pawl lak ihsin thurin pomtu pawl cu ziang thurin khal ngaisang in an hril ding a si. Cupawl cu timlamawknak cu a mal bik ni (10) tal pek ding a si. Cun "ngaithlaknak" ding caan cu kawhhran sungah than ding a si, cutin pawlkom ihsin a tam thei tawp an ra tel theinak dingah a si. Cun caan khiah ni ahcun, kawhhan pumpi cu cui a dodal aw mi thurin pahnih hliakhlai ih ruatkhawm dingah an pungkhawm aw ding a si. Keimai ruahnak ahcun, member thar kawhhran sungih thla ruk hnak ih mal a teltu pawl cu hi thu ah an tel lo a tha. An rak kenkawh mi an thurin dik lo cu theih a si lo ih Bible vekih an thuthennak rinhlelnak um lo dingih kan ti theinak khal cu thatei ruahkhawm ding a si. Anmah ten an ti aw fel ta ding a si. Thu elawknak le lungruallonak cu kawhhran hrangah thil thar a silo; annih cun an rak tong dah lo ih a ton khal an tong lo ding.

[18.83]

Pathian thu cun san pahnih a nei lo ti hi kan zum a tul; Pathian thu cun hniksaknak a dawnkham thei a si. Cutivek thu elawknak cu thatei le remtei tuah a si ahcun kawhhran hrangah thil dang lam a silo ih harhdamnak sawn a si ti kan theih a tul. Kawhhran hrangih thil danglam le fim hrok-hrawl a si mi sawn cu Bible vekin thatei hitivek thuhla zawihnit dingih a timlam aw lo mi sawn hi an si. Dodalnak thurin thu ngaithlaknak cu thaten tuah ding a siih kawhhran in cui thu elawknak cu nemhnget in thaten a sunzom ding a si. A tul a si ahcun kawhhran hin Bible zirhtirnak theihnak thar dong ding khal in a timlam aw ding a si.

[18.84]

Zohthim ding tidan thlun ding mi kan nei. Hitivek thuhla sualbuainak ah Pathian in zohthim ding le hliakhlai dan ding in tan ta lo in a um lo a si. Hitidan kan theilo ih hi thuhlabuai relfengnak le zohfelnak dingah a tul mi thlun ding dan vekih ke kan kar lo a si ahcun, a rahsuah ding cu thenawknak a si thei. Hi dodalnak thuthup pahtlang theinak dingin kaihruai tu Bible ih theihternak kan nei tawk maw? Nei ee! Pathian cun kekkuai thluh dingin a si lole mawhnak um lo mi lawng duhduh ih thenaw mi hivek dodalnak lungkhawl lakih siat thluh mei dingin in tan ta lo a si.

[18.85]

Kan zohthim ding mi Bible cu Dungthluntu bu, bung hleinga hi a siih, cucu thuthennak hmun vek khi a si. Pakhat le pakhat hniksaknak le doawknak ahhin do awtu pahnih cu mai dinhmun ah hngetkhoh tak veve an si. Pakhat cu thuthlung hlun zumnak ah hram a thla mi a siih, a dang pakhat cu tehton mi thar le thu theih thar mi rahsuak a si. A hmaisa "thurin ngaithlaknak" zingzoinak kan nei thlang ding. Hi tonkhawm awknak ah thuthentu (upa pawl), Bible cang thei tak mi pahnih (a kalhaw mi thurin hniksaknak ih lamtang pakhat veve), a tul a sile theihpitu pawl, nemhngetnak (a zaten cathianghlim sirhsan a si ding), upa lak ihsin thuthentu pakhat le thu lakhawm tu pakhat, hi thu ah, pawlkom lak ihsin pakhat veve an si ding, hipawl hi an tel ding a si.

[18.86]

Thuhla buai cu serhtannak thu a si. A hmun, Jerusalem kawhhran a si. Thuthentu pawl cu kawhhran upa pawl le Khrih ih dungthluntu pawl an si. Khuahlan rinnak lam tang dodaltu pawl cu Farasi zumtu pawl an siih thuthlung thar lamtang cu Piter a si, a bawmtu theihpi tu pahnih cu Barnabas le Paul tla an si. Hmuh theinak Bible cang cu Dungthuntu 15:4-22 a si.

[18.87]

Thubuai burtu pawl cu Farasi pawl an siih, annih cun Zentel piangthar pekte pawl kha serhtan dan thlun dingah an tang a si. Cui thu dodalnak cu, missionary pahnih le Piter an siih, annih cun Zentel pawl kha Israel siatsuah tu hngawngkol cu an phurrit ah bat ve lo ding a si an ti (Dung. 15:10). Judah mi le Zentel mi khal an pahnih in rundamnak cu Pathian ih zangfahnak in pek an si tiin a phuang a si (Dung. 15:11).

[18.88]

Tuisan ah, kawhhran upa thuthentu pawl cu thil a sidan vek te ih kilkhawi dingin le tarlang mi Bible ihsin nemhngetnak hmuahhmuah kha thatei humhim dingin tuanvo pek an si ti kha kan theih a tul. Hi thuthentu upa pawl khal khatlam khatlam ih thurin an ngaithlaknak ah thleidannak um lo in thatei ngai dingin an timlam awk a tul. Khatlam khatlam ih thu an bur lai ah rak thlak aw loin thaten an ngai ding a si. Anmah lawng in hi thuneihnak hi an nei a si. Bible ih simfiangnak a um lo mi siarlo cu a zaten thaten an zohfel sal ding a si. Bulpak ngaihdan le ruahdan cu thupi ah an ngai lo ding ih mipi khal cutivek ih thiltuah dingin an sim ding a si. Thurin pom sualnak, a thu thatei siar fel loih thurin pomnak a si lole ca thianghlim ih sim lo mi thuhla pomsualnak tla cu pompi lo ding a si. Greek le Hebru cafang hrihfiahnak tla cu hman ding a si, cuitlun cu hman lo ding. Bible hrihfiahnak cabu pawl le mi hminthang, Khrihfa le midang pawl ih thu cu hi thuthennak ahhin sirhsan lo ding a si.

[18.89]

Khatlam khatlam ih tarlang mi Bible cang cu a simduh mi le a tican tla ngaisang in thatei ruatfel ding a si, hman a tlak lo mi cu sirhsan ih hmannak ah telh lo ding a si. Ngaithlatu, pumkhawmawknak ih a ra tel mi kawhhran zaten, (pumkhawmawknak ih a tel lo mi cu telh lo ding) in sirhsannak dik le hngetkhoh hmuahhmuah cu a neta bik thuthennak tuah dingah an tarlang ding a si. Jerusalem ih an rak tuah vekin, kawhhran upa pawl in an simfaknak pawl cu an tarlang dingih mipi zate in khui mi thurin kengkawh ding ti cu an relcat ding a si. Kawhhran ih a phuansuah mi thurin pom duh lo in, pawlkom sungah thu elawknak a tuah thotho tu cu thenawknak tuahtu ah ruat an si dingih nunsim ding an si. Cutin elawknak cu an tuah thotho a si le, pawlkom ihsin banternak tuah a si hlanah, voikhat ralrinnak pek ta cu a tha a si.

Titas 3:10-11
10 Fehsual mi cu voi khat le voi hnih nunsim hnu cun hnong aw;
11 Cutivek minung cu mi fehpeng, le thil tisual, mahte thiam lo coh aw a si, ti theiin.

[18.90]

Jerusalem ah, thuthentu dungthluntu pawl le kawhhran upa pawl in an simfaknak pawl cu kawhhran mipi hnenah an theihter ih, kawhhran mipi le thuthentu pawl in thuthluknak cu an tuah a si.

[18.91]

Kawhhran upa Jeim, le dungthluntu Piter cu kawhhran ih lungawizet ih pomtlak simfaknak hlantu ah an tel ve a si. Hi thil tidan kan thlun a si ahcun, cutivek rah cu kan hmu ve ding a si. Cupawl kaihruaitu Thlarau Thianghlim cu kanmah kaihruaitu dingah hitawk ah a um a si.

[18.92]

Zohfelsal Uhsi
A dokalh aw mi thurin pawl cun hniksaknak an tongih cui thurin pahnih cun tantu mithiam an nei veve. Cule, kawhhran upa pawl in thuhla cu thaten an rel ih, elawknak thu cu khatlam le khatlam ih hnaihnawhnak um lo in thaten an ngai. Sirhsannak tarlang mi zaten thaten an ruatkhawm ih bulpak ruahdan le bulpak phurnak meimei cu cui thurelnak ah a lalut lo ih, sirhsannak dik lo Bible cang pawl, mai duhdan ih lakkawi mi cu an pom lo a si. Thlarau lam thuthentu an si vekin, kawhhran upa pawl in Bible cang sirhsan dik thawn an thurin cu an tarlang ih mipi hnenah an theihter a si. Cutin kawhhran upa pawl ih thuthan mi an ngai thluh hnuah, khatlam khatlam tang mipi pawl in a netabik thuthennak an tuah a si. Hi thuthluknak cu Bible sirhsan hngetkhoh thar a um hlan lo sung cu kawhhran pumpi in lungrual zetin an pom tlang ding a si. Lehhnu khalah, hitivek thubuai a um a sile, hitivek tidan thlun in thurin ngaithlaknak le relfengnak cu tuah a si ding a si. Mi thenkhat cun thuhla buai ih thudik cu kan theifiang zo tiin hitivek thurin zohfelsalnak cu an tuah duh lo a si. Cutivek ruahnak cun thansonak a kham ih thlarau lam puarthaunak tha a pe a si.

[18.93]

Dungthluntu Tha Cun An Zirsuak
Tui kan san ahhin zirhtu deu tamtak an um ih zirhtirnak sual khal tamtak a um a si. Zirhtu deu tam sawn cu zirhtirnak sual ih tawnhrem mi an siih an rak zir mi zirhtirnak sual cu an dungthluntu pawl hnenah an pe sawng vivo a si. Himi siatsuah thei zirhtirnak sual sanawk sawng vivo hi Pathian thu ziang siarlonak ruangah le puarthaunak le ralhrutnak ruangih a cangmi a si. Cuiruangah a si Khrihfa pawl in thurin kan pom mi pawl hmuahhmuah, a hleice in kan nauhak lai ihsin kan rak don mi zirhtirnak pawl, hi thaten kan zohfel sal, zoihnit sal le ruahfel sal ding a thupit nak cu a si (2 Tim. 2:15). Mi thenkhat cun zirhtirnak sual cu an theithiam ko nan, an relsuak ngam lo. Midang pawl lala cu kan rak sual a si tiih kirsal ding cu an tlawm la. Cutivek zirhtirnak cu kan fiah ding maw a si lole cui zirhtirnak dk lo cu kan tan ding, pakhat khat kan tuah a tul. Thutak kan tan ding maw a si lole mi in dik ih in hmuh ding a thupi sawn? A thupi sawn mi cu thuelawknak kan neh ih kan puarthaunak kan hum ngah hi maw a si? Tui ni ih kan theihnak dik lo cu hmusuak in, cucu rem tahrat in, thaisun ahcun zirhtu tha sawn kan silo ding maw si? Kanmai hminthannak hum duh ah thutak cu kan do tum taktak maw si? Kan sual a si tiih hlanawk hnakin thudik lo tan ih harsatnak tuar cu kan duh sawn maw si? In hnaihnok tu cui zirhtirnak sual cu kan remthat a sile, cui sualnak cun in hnaihnok nawn lo dingih cui thu ah mawhnei khal in kan thei aw nawn lo ding a si. Kan sual a si kan ti a si le, kan unau pawl in ziangtin in ruak ding? Mi dik, Pathian thu ih mi dik, thutak hawltu le zir vivo a duhtu, zirhtu tha sinsin a si ding tin in ruat ding a si. Cucu a tha lo maw si?

[18.94]

Mi pitling lo leh Khrih ah hnangamnak nei lo, mai dinhmun lawnglawng ruat pawl in thutak thawi an tonawk tikah thutak an pom duh lo a si. Cui thu nolhsal rero in mi an el theu a si. An zumnak cu lungto ah rawt rero a si ko nan, "hihi ka zum mi a si" an ti thotho. "Hihi tu ih ka theih dan a si" ti sawn in, cutin thlarau eng, thutak lutter dingin sangka on sawn ding a si. Pakhat le pakhat, "cui na zumnak sirhsan Bible bungcang cu zangfahten in sim thei pei maw" tiih sut aw ton in kan zumnak thu hliakhlai awk hi tih hlah uhsi. Thurin thu hi Pathian thu theifiang lo kawhhran ih thuthluknak tuah dingin pek a si hi tih a nung ngaingai mi a si. Bible thutak hnangamthlak tak ih tantu cu thatak ih zirhmi le Pathian thu thei dungthluntu diktak mipi hi an si. Hihi hruaitu tawntai le mah le mah profet le dungthluntu a ti aw tu pawl laihlangnak ih a thabik mi a si. Thatak ih zirhtirnak a dongtu unau pawl cun zirhtu tawntai le zirhtu deu cu ziangvek thuhla khalah an cohlang theilo a si.

[18.95]

Zirhtu Deupawl
Cathianghlim in, ni neta bik ahcun, minung pawl cu Pathian mi vekih lang siin Pathian ih huham cu an hnong dingih, thutak huatu ah an cang ding a si, tin in sim (2 Tim. 3:1-9). A dikmi Pathian ih thutak cu an tlansan dingih anmai taksa cakhiarnak riamter nak thuhla an zirhtir dingih an phuang ding a si tin in sim. Cuvek mi pawl cun cutivek nuncan demtu thutak hnakin a sualral mi an nuncan tanpi tu thuphan cu an ngaithla paih sawn ding a si (2 Tim. 4:1-5). Hitivek zirhtu pawl cu khawvel ih an rak um zo ruangah Thuthlung Thar caphek parah cati cu a ciar lai a si. Cui ni pawl ahcun, hitivek mi pawl cu kawhhran lakah hrolh-aw in hmuh an si. Serhtan ding thu an zirh ih zumtu zaten Moses ih dan hi thlun ding a si tin an zirh, a sinan cucu thuphan a si.

Galati 3:24-25
24 Curuangah rinnak ihsin thiamcoter kan si theinak dingah, dan cu Khrih hnenih in thlentu kanmah zirhtu a si.
25 A sinan cui rinnak a ra thlen hnu ahcun, kannih cu zirhtu hnuai ah kan um nawn lo a si.

[18.96]

Cupawl cu bu ngai lakih bu lem an rak si (Matthai 13:24-30, 36-43). Cuvek mi pawl cun hruaitu si an duh ih hruaitu an si tikah, mai hlawknak, mai thuneihnak le zianghman lo men an zirh theu (1 Piter 5:1-4, Titas 1:10-11). Cupawl cu sancop hlawhfa men an siih Kawhhran ah buainak ngai a thlen tikah cupawl cu hmaisabik ih tlanhlo tu an si. Ziangruangah? Ziangahtile cupawl cu hlawhman dawitu pawl an si (Johan 10:12-13). Cupawl cun mi siatsuahtu zirhtirnak sual an zirhter ringring a si. An lennak a karhzai theinak dingah, an dungthluntu pawl cu bumnak thu hmangin an sawr ih, an fehnak hmunkip ah siatralnak lamzin an tanta theu a si.

2 Piter 2:1-3
1 A sinan mipi lakah profet deu pawl khal an rak um, cutivek in nan lak khalah zirhtu deu pawl an um ding, annih cun anmah leitu Bawipa rori hman phatsan in, a thupte in mi siatsuah thei zirhnak sual an run kenglut dingih, cop le cilh ih siatralnak cu an parah an thlen aw ding.
2 Cun mi siatsuah thei an lamzin pawl cu mi tampi in an thlun ding; anma’i ruangah thutak lamzin cu relsiat in a um ding.
3 Cun duhhamnak ruangah thuphan thu thawn sumdawnnak ah an lo hmang ding: hlanlai ih an parih thuthennak cu tutiang a cawl lo ih, an thiam lo conak khal a hlo lo.

[18.97]

Profet Deupawl
Jesuh in A rat hlanah mi tampi cu nanmah bum dingin an ra ding tiin ralrinnak in pe ta (Matt 24:5). Kan mipi lakah profet deu pawl an um zo ih profet deu tampi cu khawvel ah an um zo a si (1 Jn. 4:10). Kannih cu thlarau pawl hniksak dingin thazang pek kan si. Ziangruangah thazang pek kan silo nak ding? Gideon ih Pathian a hniksaknak cu a dik a sile (Thut 6:36-40), Pathian hrangah thu ka sim a titu pohpoh hniksak cu a fim mi le Bible thawi a milaw mi a si ko lo ding maw? Profet cu ziangtin na hniksak ding? A thilpek na hniksak ding a si. Ziangtin a thilpek cu na hniksak ding? Profet ti mi cu Pathian in Amai duh mi le Amai thu phuang dingih a thlah mi lo bak ah ziangdang hman a silo. Pathian cun Gideon ih hniksak a tuar kha poi a ti lo a si ahcun, A fial mi le a ai ih tongtu dingih hriak a thih mi kan hniksak cu poi a ti ding maw si? Pathian cu a thleng aw dah lo, a si ko lo maw (Mal. 3;6, Heb. 13:8)? Profet hniksak dan ding cu  
Cathianghlim in in sim maw? Sim lo a si! A sinan Pathian ih bomnak in, profet cu profet a si ngaingai le ngaingai lo cu theihdan tlangpi in na hniksak thei a si. Tidai parih na fehter ding cu kan lo forh duh lo, a sinan hreifang cu la ter in phuanter dingin na fial thei a si (2 Siang 6:1-7).

[18.98]

Profet pawl cun Pathian lawngih theih mi thu pawl cu an phuang thei ding a si. Hi thuhla ih fiah ding hi ka simduh mi cu a si. Kan kawhhran ah, thingkuang fate, a sungih Bible cang pakhat um mi a um. Hihi kan profet hniksaknak tin ka ko. Mi pakhat khat in profet ka si tiin kan lakah thuphuang dingin in diltu cu a hmaisa in hi thingkuang sungih um Bible cang cu ziang a si ti le cui Bible cang sal dingin fial a si theu. An sal theilo, a si lole an sal duh lo a si ahcun cui hniksaknak cu an pahtlang theilo tinak a si. Hniksak uh in ti tu cu Pathian a si ti kha cing ringring uh. Hniksaknak an pahthlang theilo a si ahcun, Pathian hnen ihsin thuphuan ding kan nei an ti mi cu an phuang theilo a si. Thingkuang sungih a um mi thu cu an rel thei a si ahcun, anmah hmangih Pathian ih thu a phuan ding mi cu ngai kan hngakhlap zet a si. Hihi kanmai tidan cu a si, a dang tidan khal na hmang thei ko, a sinan kan fiah hrimhrim ding hi a si!

[18.99]

Dungthluntu Deupawl
Dungthluntu pawl cu Pathian ih hrilmi pawl an siih kawhhran upa pawl khalin an theithiam a si. Annih cu hmun hlapi ah kawhhran thar din dingih thlah an si. Kawhhran thar din ding hi insang din ding thawn a bangaw zet mi a si. Thlarau nun ci tuhnak in kan thok dingih cutin cupawl cu thlarau lam naute vekin an thanglian vivo ding a si. Hi naute pawl hi kan cawm ding, an thanglian an pitling ih Pathian thu rawl hak (thuthuk) an ei thei hlan sung cu Pathian thu cawhnawi thawn kan cawm ding a si.

[18.100]

Pa vekin, dungthluntu cun hi naute cawm pithlin ding hi a tuanvo a si. Amah le a rualpi pawl in hi naute cu naute ihsin tleirawl ah, tleirawl ihsin fala ah, fala ihsin nu ih a thanlen tiang an kilkhawi ding a si. Can a kim tikah, anih in hi kawhhran pitling cu kawhhran upa pawl kut ah a pe dingih annih cu cui kawhhran ih hmailam nunnak ding hrangih kilkhawi tu an si ding. Hi dinhmun ahhin anih cu kawhhran ti theih a si thlang. Mi pakhat in a fanu cu midang kut ih kilkhawi dingih a pek tikah, anih in a uk sumzom tum ding a silo, cuti locun an pahnih in a can thei a si. Ruahnak le nunsimnak cu a pe thei ko. Thungai ih kan ti a sile, uk sunzom cu tum nawn lo in, an duhdawtawk le an ngaihsakawknak sawn ah a lung a awi ding a si. Ca a kuat thei a si lole a vehvai thei a si. Buainak a um pang a sile, anmah bawm dingah a tiarcia ringring ding a si, a sinan sawn a silo ahcun an thuhla ah a thlak aw lo ding a si. Thuphuan, bung hnih le bung thum sungih kawhhran vekin, kawhhran tin cu amah ten a dinhnget le a tluk ding cu sian a si ding a si. Ruahnak cu kan pe thei, a sinan thuneihnak nei tum in cui kawhhran cu ka la theilo a si.

[18.101]

Kawhhran upa pawl cu kawhhran kilkhawi dingin Pathian ih ruat mi an siih thlahmi pawl cu cui hnatuan kilkhawi dingin Pathian ih ruat mi an si; annih cu kawhhran dintu an si. Dungthluntu cu a rak din mi kawhhran ih a ra kirsal tikah, dungthluntu vekin si loin duhdawt mi unau bangin a ra ding a si. Kawhhran ihsin thlahsuah a si laiah dungthluntu ih thuneihnak cu pek a rak si, a sinan a ra luh tik ahcun cui thuneihnak cu pek a silo. Khrih dungthluntu pawl kha Khrihfa tiih a hmaisabik an rak kawhnak hmun Syria ram Antioch khua ih kawhhran dintu cu rongbawl tlang Barnabas le Paul an si. Thlarau Thianghlim thu ngai in an parah kuthngat in a tirhsuak tu
cu cui kawhhran ih kawhhran upa pawl le profet pawl an si.

Dungthluntu 13:1-4
1 tu ah Antiok khua ih um kawhhran sungah Profet le zirhtu hrekkhat an um; cupawl cu Barnabas le Niger ti mi Simeon, le Kurene khaw mi Lucius, le ramthen uktu Herod thawi thanglian tlang Manaen, le Saul tla an si.
2 Bawipai rong an bawl ih, rawl an ulh laiah, Thlarau Thianghlim in, Barnabas le Saul hi anmah ka kawhnak san hnatuan tuan dingah i ret hran sak uh, a ti.
3 Cun rawl an ul ih thla an cam hnu ah, an parah kut an hngat ih an thlahsuak.
4 Cuticun, annih cu Thlarau Thianghlim ih tirhsuah in, Seleucia ah an feh; cun cutawk ihsin Saipras ah lawng in an feh.

[18.102]

Paul cu kawhhran tin ah kawhhran upa pawl a ret ih Bawipa hnenih a hlan hai hnu ah Antiok (Siria ram, Dungthluntu 14:21-26) ah a kirsal. Paul cu Antiok (amah le Barnabas ih din mi kawhhran) ah cutawk ih kawhhran hnenah thuhla sim dingin a kirsal a si. Hi tuan zo mi hnatuannak ih a lutsal tikah, anih cu hi hnatuannak ah tuanvo nei a silo, cui hnatuannak ah a hlan aw a si. Kawhhran in Paul hnenah thuhla sim ding a nei lo, Paul sawn in kawhhran hnenah thuhla a sim a si (Dung. 14:21-28).

[18.103]

Tui san mahte dungthluntu ti aw mi tampi cu anmai an tuan mi a si lole midang ih tuan mi, ziang hnatuan par khalah thunei an tum a si. Anmai lalram din an tum, an hminthannak tumter an tum ih Pathian ih miphun thianghlim parah an thuneihnak karhzai ter an tum a si. Thuneih a tumtu pawl cu dik lo zet ih an bunawk mi sinak ah mi tling an silo zia anmah le anmah an lang awter sawn a si. Cupawl cu Khrih ih sunlawinak hnakin mai hlawknak le ropitnak hawltu dungthluntu deupawl an si. Mi va rian ding hnakin mi kaihruai tu si le rianmi si an hril sawn ih, Nicolaitan pawl bangin anmah dungthluntu pawl cu an pawlkom sungah an punkhawm aw ter a si (2 Kor. 11:5-15, Thup. 2:6, 15).

[18.104]

Cupawl cu dungthluntu an si ngai a sile, ziangruangah so kawhhran ah um in thuneihnak cu an neih tektek? Ziangruangah so Pathian lalram hrangah thlarau hlo kaiin, zumlo tu pawl lakah hna an tuan lo? Ziangruangah so thlarau hlo, thinhar mi pawl, mi vakvai pawl cu Jesuh thu sim in an fimkhawm sawn lo? Annih cun cupawl cu thlarau lam insang, kawhhran ih mizia zirh sawn ding an silo maw? Ziangruangah so kawhhran upa pawl tuanvo pe in, annih cu a feh vivo sawn lo? Inn ih an um a sile, an cangvaihnak thu pawl cu kawhhran hnenih theihter ding cu an tuanvo a si. Thu pakhat sut uhsi. Insang ah dungthluntu an hawl rero a si ahcun, mi tenau bik an ti awk ding cu a dik lo ih, kaihruaitu an tul tinak a si. Rongbawlnak ding hmun cu a dang a si, hi rongbawlnak hmun cu rak din zo mi a si.

[18.105]

Dungthluntu fiah theihnak kan nei maw? Kan nei, cutivek tuah ding cu kan tuanvo a si (Thup. 2:2). Dungthluntu cu ziangtin na fiah ding? A kawhhran pawl na zoh ding. A rak thok mi ziang tal a um maw? Zo hnenah so thu theihternak an tuah? Amah cu cupawl kilkhawitu a si lai thotho maw? Anih cu Piter le Johan bangin kawhhran upa pakhat cu a si thei ko, a sinan cupawl zate kilkhawitu cu a si theilo a si. Dungthluntu cu hmun khat ah kawhhran upa a si ahcun, cui hmun lawngah a si ding a si; amai insang kawhhran ah a si ding, cutawk ih a um sung cu kawhhran upa a siih, dungthluntu a silo.

[18.106]

A Thlurtluan Zawngin
Tuisan Khrihfa tamtak cu Nicolatan thuneihnak thu zirhter an rak si. Annih cun Khrih cu kawhhran luzik a si ih, Anih cu amah sangtu a si, dungthluntu pawl cu a pahnihnak ih thuneitu sangbik an si, cun profet pawl, cu thluh ah thuthangtha simtu pawl, cun kawhhran upa pawl le zirhtu pawl an si tin an zum. Hihi a sual pumhlum a si! Hihi a dik lo a si. Hi thu rel laiah, Khrih cu kawhhran ih lu a si taktak ih A Pai thuneihnak in Khrih a rat bangin, A dungthluntu pawl cu A thuneihnak in a thlah mi an si ti run telh ka duh.

Johan 20:21
21 Cun Jesuh in an hnenah, Nan hnenah daihnak um hram seh: ka Pa ih i thlah bangin, kei khal in ka lo thlah hai a si, tin a simsal.

[18.107]

A tlun ih tarlang mi hmin pawl hi an sinak silo in, an hnatuan tarlangnak pawl an si sawn. Sibawi cun taksa harhdamnak ding a ngaihven, thuthentu cun mi pakhat cio ih zalennak covo, le innsaktu cun fial mi a hnatuan dan ding a ngaihven a si. Sibawi cu thuthentu ngaihventu a si lo, thuthentu khal insak tu ngaihventu a si ve fawn lo. Sibawi ih hnatuan cu si lam ah a si, thuthentu cu daan ah le insaktu cu thil thar hmuhsuaknak lam ah a si.

[18.108]

Dungthluntu cun kawhhran thar dinnak hna cu a ngaihven a si. Profet cun Pathian ih a thlahnak hmun ih mi pawl hnenah Pathian thu a thlen. Thuthangtha simtu cun Pathian hnatuan ramhuap ih karhzai dingin a tuan ih kawhhran upa cun cui famkim kawhhran cu a ngaihven a si. Kawhhran upa pawl cun dungthluntu pawl an zirh ih an kaihruai, cumi pawl lak ihsin Pathian in dungthluntu, profet, thuthangtha simtu, zirhtu, kawhhran upa le hruaitu pawl a hril ding a si. Mi pakhat kawhnak cu a dang pakhat hnakin a ropi sawn cuang lo, an zaten pakhat le pakhat lungrualten hnatuan tlang ding an si. Kawhhran pi ih member tin cu thuthangtha sim hna tuan dingah phut an si, cui hna pakhat lawng tuan dingih kawh cu an silo nan. A dang hnatuannak khal ah cucu a dik mi a si, cupawl cu khawhran dinnak, thuphuannak, kilkawinak, zirhnak a si lole mi va riannak hna pawl an si.

2 Timote 4:5
5 A sinan ziangkim ah ralring aw, harsatnak tuar fei aw, evangelist hna tuan aw, na rongbawlnak hna nemhngetnak famkim tuah aw.

Thufim 11:30
30 Mi dingfel ih rah cu nunnak thinkung a si; cun nunnak a ngahtu cu mifim a si.

[18.109]

Dungthluntu Phun Thum
Dungthluntu phun thum an um ih, pakhat le pakhat kan theihsual lo a tul, ziangahtile an zaten thungaithlak in Pathian an rian a si.

"Thlahmi" (dungthluntu) ti mi tongfang ih a tican cu aiawhtu palai, thuphurtu, tirhsuak mi tinak a si. Kawhhran hramthawh hlanah Pathian in a hmaisa bik A Palai a thlah. "Pathian in leitlun a duhdawt tuk ruangah A fapa neihsun a thlah/pe (Jn. 3:16-17)." Amah vek a dang zohman an um lo, midang hnen khalah cui A hnatuan cu a pe fawn lo. Anih cu bangrual lo mi hleice a si. Amah lawng hi Pa ih neihsun fapa a si. Amah lawng hi Pathian le minung lakih palai a si. Amah lawng hi leitlun sualnak ruangih Pathian thinhengnak daiter tu a si. Amah lawng in A nunnak liam theinak huham le laksal theinak huham a nei a si. Cun Amah lawng hi Pa hnenah a hungkai zo ih Amah lawng hi kawhhran ih a kil ih lungphum cu a si. Amah lawng hi siangpahrangpawl ih Siangpahrang le lal pawl ih Lal a si ih Amah lawng in minung le mithi thu a then ding a si.

[18.110]

Pathian ih thah mi, Jesuh kan lakih a rat tikah, Anih in mi hleihnih a hril ih cupawl cu A dungthluntu si dingah a kaihruai hai a si. Hipawl hi Amah in hmaiton ih a hril hai mi an si. Anmah lawng in Israel thu an then ding a si. Anmah lawng hin sual ngaidam theinak huham le ngaidam lonak huham an nei a si. Hipawl ih hmin lawng hi Jerusalem Thar ih lungphum hleihnih ah kher a si ding. Anmah lawng hi kawhhran, Pathian ih thlarau inn lungphum an si. Anmah lawng in Khrihfa diktak pawl ih thlun mi daan pawl an pe sawng ih anmah lawng in kawhhran hrangih Thuthlung Thar daan zohthim ding an din a si.

[18.111]

A phun thumnak dungthluntu pawl cu missionary tiih tu ih kan kawh mi hi an si. Missionary khal hi Thlarau Thianghlim ih fialnak in thlahsuak mi an si. Hihi zohfel sal hnih uhsi. Jesuh cu A Pa ih thlah mi a si. Jesuh ih dungthluntu pawl cu Amah ih thlahmi an si. Dungthluntu a si lole tuisan ih missionary pawl cu Thlarau Thianghlim ih thlahsuak mi an si (Dung. 13:20). Kawhhran tiih kan kawh mi thlarau inn pi kil ih lungphun thupi bik cu Khrih hi a si. A kil ih lungphum hi a thupi bik a si, cu mi parah thum aw in, inn ih san lam, kauh lam le sau lam tla ruangzing an si. Dungthluntu pawl cu cui lungphum din dingah thlah an si, cutin annih cu inn ruangpi dinnak an si ih, Khrih thawn cui inn pi cu an do tlang a si. Thlarau ih tirhmi, tuisan missionary pawl cu Pathian ih thlarau lam inn pi din dingin thlah an si, Khirh ih hmuihmel keng dingin lungto tin a remkhawm tu, Thlarau ih huham le kaihhruainak in lung nung pakhat le pakhat mai hmun te cio ah an remkhawm aw a si. Tuisan ih thlahsuah mi pawl cun Pathian ih thlarau inn pi dinnak (karhzainak) dingah lung thar an bet vivo, an hnatuan cu pumkhawm awknak kawhhran ah zumtu thar hruailut in kawhhran tipung ding hi a si, cutin Pathian ih lalram cu a karhzai vivo ding a si. An hnatuan, an thlarau thilpek pawl le an thuneihnak tla cu Pathian ih lalram karhzainak
ding rori ah an si. Missionary sinak thilpek pawl le an thuneihnak cu an hnatuannak hmun ih an um lai lawng ah hmang dingih pek an si, kawhhran ih an um laiih hman ding a silo. Dungthluntu hleihnih pawl ih rongbawlnak le Khrih ih rongbawlnak hi cawhpolh ding kan silo, cuvek thotho in tuisan missionary lole kawhhran dintu pawl ih rongbawlnak le dungthluntu hleihnih ih rongbawlnak khal cawhpolh ding kan silo, an rongbawlnak le an thuneihnak cinri khal an bang aw lo ih an rongbawlnak khal anmah lawng ih tuan thei mi an si. Tuisan missionary pawl hin "mi hleihnih" ih thuneihnak vek an nei ve lo, a sinan an hnatuan tumtah mi, kawhhran din ding le Pathian thusim ding hi cu an bangaw a si.

[18.112]
Thuhmun Bangrep
Hi thlarau lam tuanvo a phunphun hi bulpak Pathian ih kawhnak cio a dangdang an si. Kawhnak cu a dangdang cio, a sinan hi kawhnak ti famkimter dingih thilpek hmannak cu an bang aw a si. Tarlang zo bangin, kan zaten evangelist hna tuan dingih kawh kan si. Kan zaten Pathian ih thuthangtha thehdarhnak in evangelist hna cu kan tuan mei thei, a sinan hihin evangelist ah in can cuang lo a si. Mitin hla cu kan sak thei ko, a sinan mitin in hlasak thiam kan si cuang lo. Mitin mi kan zirh thei ko, a sinan mitin zirhtu kan si cuang lo. Zokhal kawhhran din tharnak ah tuanvo nei an si mei thei, a sinan cu mi in dungthluntu ah a can hai cuang lo. A can can ah, mi zokhal in Bawipa hnen ihsin thu a dong tla a si mei thei, a sinan cu mi in profet ah a can hai cuang lo a si. Hi bulpak kawhnak pawl cu thlarau thilpek ih a langte sung hnatuannak meimei hnakin a thupi sawn a si. Kawhhran upa pawl in unau pa lole unau nu mi damlo hrangah hriakculh in thla an camsak thei ko, a sinan cui tidamnak ruangah cupawl cu mi tidam rongbawlnak dingah a hleice in Pathian in a ko hai tinak a si cuang fawn lo. Pathian hnatuannak ah sinak hmin a um lo, hnatuan dangdang tuan ding lawng hi a si, Pathian in hnatuan dingih in kawh tikah, a tul mi thilri pawl khal Amah in in pe a si.

[18.113]

Unau Deu
Dungthluntu deu, profet deu, zirhtu deu, tivek pawl ih thu cu kan rel zo, a sinan unau deu pawl ih thu cu kan tarlang hrih lo a si. Hitivek hi hmuntin ah an tampi a si (Gal. 2:4). Kan khual thatnak le kan tirhsiannak tla cu annih in hlawknak ah an rak hmang tum a si. Hrolh-awknak ding lamzin an hawl, a harhdam mi thingkung ringih nun tum hmawngkung vekin. Thu tamtak mi an tiam ih malte lawng an tuahsuak, an ti theitawk in hlawknak ngah an tum (2 Tim. 3:6, Jude 4). Cupawl cu an rah ihsin kan theithiam ding a si. Pathian ih thupek pawl an thlun maw (1 Jn. 2:3-4)? An thlun lo a sile, annih cu insang sungkua ah an tel ve lo a si.

[18.114]

Hnamawknak Thiang
Leitlun ih um phunhnam pawl hin pakhat le pakhat parih duhdawtnak kan langter dan a phunphun a um. Ram hrekkhat cun hi thu ahhin ramdang hnakin an langter ciamco cuang lem lo. Latin ram pawl a si mi, Spain, Portugal, Italy le France pawl cun saklam Europe khawmual, duhdawtnak langternak ah mawihmang zet, dikzet ih langtertu pawl hnakin langsar zetih duhdawtnak langter an duh a si.

[18.115]

Pathian ih fale pawl kan si vekin, hi tidan pahnih lakah a mawitawk ih um kan thiam ding hi kan ralrin a tul mi a si. A hmaisa in, kannih cu cui hnam thianghlim (1 Piter 2:9) ih tel kan si ti kha kan theih a tul, cutin kan lalram ih hman ding nunphung pawl le umtudan pawl cu kan hnenah pek a si zo. A pahnihnak ah, Khrihfa tidan, a thianghlim mi hnamawknak hi kan thlun dingah a dik ding a bang, a sinan hi tidan a hmang lo tu Khirh ih kan unau pa lole unau nu tluknak ding ahcun a dik cuang lo a si. Hi thu ahhin, hi zalennak (1 Kor. 8:12) ihsin kan sup-awk ding hi a fim mi le duh a nung zet mi a si sawn ding.

[18.116]

Thuthlung Thar tlawngta diktak zohman in khuahlan kawhhran ih unau pawl cun an nunphung vekin pakhat le pakhat hnamawknak in cibai an bukaw a si ti hi an el thei lo ding. Fiangten kan ti a sile, a thianghlim mi hnamawknak a si. A thianghlim mi hnamawknak cu ziang a si? Hi hnamawknak thu ah felfai zetih tarlang mi cu kan nei lo, a sinan cutivek phun cu Jesuh in fapa tlanhlo thuthimnak thu ah a tarlang a si (Lk. 15:20). Hi thuthimnak ahhin, pa in a fapa ih hngawng ah a hnam. Paul in Efesa a suahsan zawngah kawhhran upa pawl in Paul cu a hngawng ah kun in an hnam a si. Thuthlung Hlun ah, Esau in a naupa Jacob a hmuh tikah pom in a hngawng ah kun in a hnam a si (Sem. 33:4). Josef cun a nauhniang, Benjamin thawi an tonawk tikah, a hngawng ah kun in a hnam a si (Sem. 45:14). Cun Josef cu a pa, Jacob (Israel) thawi an tonawk tikah, a hngawng ah a kun ih a hnam ti a um lo nan hi thuhla hin mi pakhat cun a hnam tiin a tarlang thei thotho a si (Sem. 46:29).

[18.117]

A tlun ih tarlang mi Bible cang pawl ngaisang in, a thianghlim mi hnamawknak cu hngawng ah a si kan ti a sile a sual lem lo ding ka ti duh a si. Hihi mipa nunau ti um lo zo par khal ih tuah thei mi duhdawtnak thianghlim ih cangvaihnak cu a si. Hi hnamnak cu hna hnuai le hna dunglam deuh ih hnamnak a si bik, cutin khabe hmul cu hrial a si, a sinan hihi ruahnak men a si. Hi tidan hi kan tuah peh vivo ding a si maw? Dungthluntu pawl ih nunphung tidan kan thlun ding a si ahcun, kan tuah ding a si ko (2 Thess. 3:6). Khirh ih a finkhawm aw mi miphun thianghlim pakhat kan si ahcun, cui nunphung le tidan pawl cu kan tuah ve hrimhrim ding an si (1 Piter 2:9). Hi theihthiamnak a nei hrih lo mi a dang unau pawl kha hi tidan hi hranhram in kan ti fial ding maw si? Khrih ih kan unau pa lole unau nu tluknak ding hi huaizet in kan tuah ding maw si? Tuah lo ding a si! Hi thu thatei zirh hrih lo mi pawl parah kan thinsau a tul ih an hman hlanah kan zirh ta a tul a si.

[18.118]

Ziangruangah hnamawk cu a tul? Pomawk men a tawk lo maw? Hi thu ah cuti men ih kan tuah a sile, kan rinnak thu ih a dang nunphung le tidan pawl khal cutivek ih tuah vivo a tul thei a si. Ziangruangah baptisma cu pumtei hnim thluh a tul, ziangruangah theh men a silo? Ziangruangah Bawipai cabuai cu thilnu telh lo sang le sabit ti ih kan hman; ziangruangah beer le sangreu men kan hman lo? Hi thil pawl in aiawh ih kan hman a sile, Thuthlung Thar a pumhlum in kan thlun a si ti in raltha zetin kan ti ngam ding maw? Kan thlun dingih tha ih kan ruat mi lawng kan hril ih kan lak a si ahcun, Thuthentu 21:25 ih sim mi pawl hnakin kan tha sawn cuang ding maw si?

Thuthentu 21:25
25 Cu lai pawl ahcun Israel ah siangpahrang a rak um lo: mitin in mai mit ih tha an ti mi cu an tuah a si.

[18.119]

Hi nunphung pawl kan thlun lo a sile, midang pawl in siangpahrang nei lo ah in ruat ding a si, tin ruahnak ka pe aw duh a si.

"Unau" ti mi tongfang cun, hmun tampi ah, mipa le nunau bangaw ten a khihhmuh duh a si, cuiruangah mipa vek thotho in kan farnu pawl khal hi upatnak le ngaihsaknak thawn kan neihniam ding a si ti kha kan theih ringring a tul. Cathianghlim ih fiangzet ih a sim mi hnamawknak thianghlim a ringhlel tu pawl hi a hnuailam ih thu pawl siar dingin ruahnak ka pe duh a si: Lk. 7:45, Lk. 15:20, Dung. 20:37, Rom 16:16, 1 Kor. 16:20, 2 Kor. 13:12, 1 Thess. 5:26 le 1 Piter 5:14 tla hi. Zokhal a ringhlel thotho a si ahcun, cui thu cu Pathian hnenah A lamhruainak le bomnak a ngah theinak dingah run thlen seh, tin ruahnak ka pe duh.

[18.120]

Ke Kholhsak
Thinglamtah ih a feh hlanah, Khrih in thlun dingah tidan pahnih in pe ta a si. A pakhatnak ah, A ratsal hlanlo A thihnak man ringring nak ding (Bawipai cabuai) le a pahnihnak ah, pakhat le pakhat hnenih kan langter dingih in duh mi zohthimnak tla in pe ta a si (Jn. 13:1-17). Hi thil pahnih hi Anih in an theih vekin a tuah leuhleuh lo a si. Bawipai cabuai thu ah Anih in, "Keimah cin ringringnak ah hihi tuah uh," a ti. Kekholh thu ah Anih in, "Ka tuah vekih nan tuah ve dingah zohthimnak ka lo pe zo," a ti (Jn. 13:15).

[18.121]

Mi hrekkhat in hihi Anih in pakhat le pakhat kan duhdawtawk ih kan renawk a duh ruangah khihhmuhnak ah a tuah a si tin an ruat mei thei, a thu ahcun a dik ko, a sinan hi zohthimnak in peknak hin hihi anih in taksa ih tuah a tul ti a langter a si. Jesuh in duhdawtnak thu a rak zirh ih, A hnuaidornak le duhdawtnak cu nitin in a rak langter, cuti a sile Amah tuah vekih kan tuah ve dingin in zirh duh mi a si lole, ziangruangah hihi A dungthluntu pawl ih ke kholhnak in a langter?

Johan 13:16-17
16 Thungai in, thungai in, ka lo sim hai, Siahhlawh cu a pu hnakin a ropi sawn lo; tirhmi khal amah a tirhtu hnakin a ropi sawn lo a si.
17 Hi thu pawl nan theih ih, cupawl nan tuah a si ahcun mi lungawi nan si.

[18.122]

Pawlkom tin in hi nunphung hi ziangtluk in a thlun ti cu cui pawlkom parah a thum aw a si, a sinan hihi kan Bawipa le Siangpahrang ih in phut vekin thlun ding a si.

[18.123]

Kan inn ih kawhhran fate ahcun, hihi pakhat le pakhat rian aw dingin kan hlanawknak ding thu mansal nak dingah Kum Thar tinten kan tuah theu a si. Midang hi kanmah hnakih tha sawn ih ruat dingin hihin in mangter sal theu a si (Fili. 2:3). Unau pakhat le pakhat lak ah thubuai a um a sile, kan duh mi le kan beisei mi cu ngaidamawknak le remthatsalnak hi a si. Cutivek ih thubuai ih a teltu unau cu pakhat le pakhat zarhtin Bawipai cabuai kan kil bangin cui thubuai cu cemter in Khrih ih taksa ruangpi hmaiah mipi theih in kekholh awk sak ding khal hi tha kan pe a si.

[18.124]

Hihi hi nunphung kan thlun dan cu a si, a sinan hihi thlun dan umsun cu a si cuang lo. Khrih ih zohthimnak in pek mi hi thlun uhsi. Pakhat le pakhat ke kholh aw sak uhsi la nitin cui a duhsan khal cu nunpi uhsi.

[18.125]

Nunau, Thuneihnak le Thuawihnak
Khrihfa kan si vekin pakhat cio hnenah thlarau hlo le sual ih a khat mi hi khawvel ah Khrih hrangih kan pek awk le A pa hnenih a hlanawk vekin, A hnen ih kan hlanawk duhnak langter dingin caan tha pek kan si cio. Ke kholhsak awknak nunphung hin hi nuncan ih bulhram sinak a langter a si. Hihin siahhlawh diktak ih thinlung a tarlang a si. Khrih le A kawhhran karlak ih pektlaihawknak diktak zirh dingah, Khrihfa nunau hnakin caan tha sawn a neitu, pawlkom sungah zohman an um lo a si.

[18.126]

Kawhhran cu nunau, Khrih ih ham mi nunau vekih tarlang a si. Nunau in a pasal a si lole a parih thuneitu mipa hnenih a langter mi a nuncan le cangvaihnak cu Khrih le A kawhhran tahthimnak nung a si. Nunau ih hlanawknak nuncan ihsin, nunau hin cathianghlim ih phut mi vekih rinumnak ihsin Pathan ih duhzawng langter theihnak a nei a si. Pathian in nunau parah, thlarau hlo, mai duh dandan ih nung mi le mi puarthau khawvel pawl hnenah Khirh le kawhhran ih pehtlaihawknak langternak caan sunglawi le caan tha cu a ret a si. Nunau in a pasal a uk a si lole mipa pawl parah thlarau lam thuneihnak a neih a si ahcun, cui zohthimnak a langter mi ihsin a rak thlirtu hmuahhmuah kha, kawhhran in Khrih a uk thei a si ti, a zirhter tluk a si (1 Tim. 2:12).

[18.127]

Nunau in amai ruahnak le ngaihtuahnak ihsin suak a ngaihdan, a duhzawng a tong a si lole kawhhran khawmawk laiah thusuhnak a hun nei a si ahcun, anih in a pasal, thlarau lam ih a mah kaihruaitu cu a mualphoh a si. Hihin Pathian khal a mualphoter ih dungthluntu pawl ih nunphung (1 Kor. 14:34-35, 2 Thess. 3:6) le Pathian thu (1 Kor. 11:5) kha a botsia a si. Amai ruahnak a si lole thinlung a tongsuak nak in, Khrih ngaihsak loin le Khrih ih a co ding mi sunlawihnak cu amai lam ah dir tahrat in, amah le amah a ngaihsakawk zia a langter a si. Amah mi ih an zoh duh dingin hnipuan a hruh a si khal le cutivek thotho cu a si. Kawhhran khawm lai ah, a parih thuneitu (lu) ih siannak hnuai lawngah ringpin a tong thei a si. Hi thu ahhin, cathianghlim cu a siar thei ko a si lole a dang tuahthat awknak thuhla khal kaihhruai dan ih zirin a siar thei ko. Fial dan ih zirin hla a sak thei, thla a cam thei lole thu a phuang thei, a sinan hi thu pawl hmuahhmuah ahhin mi in an rak theih pang a sile hi pawl hi a parih thuneitu (lu) ih fialnak in ka tuah a si ti kha a tarlang tengteng a tul a si. Pawlkom le vangcungmi pawl hnenih hihi a tuah tikah, a lu parah a lu pumtei a khuh thei mi, lukhuh a khuh ding a si. Hi lukhuh hi, kawhran khawmawknak ah siseh a lengah siseh, ring zetin thla a cam tinten a si lole thu a phuan tinten, a khuh aw ding a si. Hi lukhuh hi ziangtik lai khal ah a khuh aw ringring ding a silo, a sinan
Pathiam a bia a si lole ringin Pathian hrangah a tong tik lawngah a khuh aw ding a si. Nunau cu a pasal a si lole kawhhran upa pawl ih kaihhruainak hnuaiah a um lo a sile, ring zetih thla a cam tikah siseh thu a phuan tikah siseh lukhuh a tul lo, hi thu ah, cuti ih a tuah cu ti awter ih a tuah mi ti ih ngai ding a si.

[18.128]

Lukhuh loin Pathian ring zetin a bia a si lole ring zetin Pathian hrangah a tongtu nunau cun a rak ngaitu hmuahhmuah hnenah anih cu amai thuneihnak in a um ih a tong mi rak theitu khal ziang a siar lo ti a langter a si. Hiti ih a tuahnak in anih in a pasal lole amah hruaitu cu a mualphoter a si. Anih in dodaltu vancung mipawl hnenah an rak dodal lai vekin anih in amai thuneihnak lo bak ziang thuneihnak hman a pompi lo ti kha a langter a si. Nunau in a parih thuneitu upatnak ah a lu khuh seh la, mipa pawl in an parih thuneitu upatnak ah an lu khuh hlah hai seh.

[18.129]

Vancungmi pawl in minung thinlung an hmu tlang theilo, Pathian lawng in minung ih thinlung a hmu thei a si (1 Siang. 8:39). Nunau in Pathian hnenah a si lole Pathian hrangah a tong lo tikah a lu a khuh thotho a sile, cuti ih a tuahnak in, Pathian a si lole Pathian thu ih a phut lo mi thu kha a zirhter tinak a si. Cu tiih mi zohthim ding a tuahnak in, Khrih ih pek mi zalennak (Gal. 5:1) cu tha a pe lo, Pathian ih zirhtirnak si loin minung ih zirhtirnak sawn a zirhter a si. Pathian in nunau pawl cu an lu khuhter ringring a duh a si ahcun, A thu in cutivek in a sim ding a si. Cathianghlim in cutin a tarlang lo a si. Hiti ih zirhter ding a si lole fial ding cu, Pathian ih a phut lo mi a si ruangah Pathian thu bet thawn a bangaw ding a si.

Matthai 15:9
9 San nei loin annih in in biak a si, minung ih thupek pawl cu thurin ah zirh tahrat in.

[18.130]

Nunau in pakzai a sak tikah, midang ih ngan mi thu kha a sak a si, a sinan a ruahnak cu thlir a rak si. A parih thuneitu hnuai ah, anih in cathianghlim a siar a si lole midang ih ngan mi thu a siar tikah, a thinlung cu cutawk ah a um a si. Kawhhran aiawh ih thla ringpin a cam tikah, kawhhran thuneihnak hnuaiah thla a cam a si. Thu a phuan tikah, Pathian aiawh ih a sim ruangah, Pathian thuneihnak hnuaiah a tong in, Pathian thu cu ringpin a siar, a sinan amai ruahnak cu a siar cih lo a si. A lu a khuh tikah, kawhhran pawlkomnak ah tongtu men pakhat ih hman ding a si, cucu a lu a khuh tik lawngah a si. Amai ruahnak, ngaihdan a si lole thusuhnak pawl cun aw an nei lo ding a si. Amai hrangah a tong lo ding a si. Hi thu ah, nunau cu daiten a um ding a si.

[18.131]

Nunau in tongdang ih a tong tikah, anih cu Thlarau Thianghlim ih hmanrua (1 Kor. 12:7-8), Pathian ih tawtawrawt ah a cang a si, hrihfiahnak a tuah khal ah cutivek thotho cu a si. Nunau cu thungai in daiten a um ding a si, a sinan thlacamnak ah kawhhran mipi aiawh tu cu a si thei asi lole kawhhran hruaitu aiawh in a si lole Pathian aiawh in a tong thei, thuphuannak ah zohmawi takin ziangkim tuah a siih Pathian thu awihnak in tuah a si ahcun (1 Kor. bung 12 le 14).

[18.132]

Khrih hnenih kawhhran a hlanawk ding hi a dik a si ahcun, an pasal pawl a si lole thlarau lam ih hruaitu dang pawl hnenih Pathian mi nunau pawl an hlanawk ding cu a dik a si. Kawhhran hrangah Khih in A nunnak a liam hi a dik a si ahcun, pasal pawl a si lole thlarau lam ih mi kaihruaitu pawl in nunau pawl hrangih an nunnak an liam ding cu a dik mi a si (Efe. 5:25, 1 Jn. 3:16). Khrih a tong tikah kawhhran in Khrih ih thu a ngai ding le a thlun ding cu a mawi a sile, an pasal pawl le hruaitu pawl ih kawhhran sungih an tong tikah nunau pawl daitei an um ding cu a mawi a si. Kawhhran in Khrih hi thu a zirh ding si sawn loin Khrih sawn in kawhhran kha thu a zirh dingih a kaihruai ding ti hi kan pom thei maw? Kan pom thei a sile, nunau ih hnatuan
cu mipa pawl zirh ding a si lole kaihhruai ding si loin Khrih thuneihnak hnuai ih kan um bangin nunau cu mipa pawl ih thuneihnak hnuai ah an um sawn ding a si (1 Tim. 2:12).

[18.133]

Nunau zokhal in hitivek ih tuah cu nuam an ti lo a si ahcun Khrihfa dinhmun pahnihnak ah an cang a si, a puarthaunak in amah le amah a ti niam aw a si. Khrih in a lal tohkham umnak van cu tanta in Amai sersiam mi vancungmi pawl hnakih niam sawn ih a run tikah a dinhmun niam deuh ah a tla cuang maw si? A dungthluntu pawl ih ke kholh dingin a khuk a bil a si lole misual thih ih a thih ruangah a dinhmun cu niam deuh ah a tla cuang maw si? Cutivek ih thuawihnak hin ziangkim tithei Pathian ih mithmuh ah Anih cu sinak niam ah a thla maw a si lole ropi sawn ah a khaisang sawn ha?

[18.134]

Nunau cun paisa duh ruangah a hnatuannak bawi hnenah lungawi zetin a hlan aw sawn theu, mi tenau sawn ka si ti cu a ruat dah lo a si. Amah zirhtu a si lole a nu le pa hnenih a hlanawk tikah tenau in a ruat aw dah lo, a sinan a pasal lole thlarau lam ih amah kaihruaitu mipa hnenih a hlanawk tikah tenau in a ruat aw lohli theu; ziangruangah so? Cutivek ruahnak dungah zo a um ti hi hmuh a harsa zet maw si?

[18.135]

Nunau hrekkhat cun an pasal pawl cu mipa le nunau pawl duhduh ih zirh thei an si a sile, cu tivek ih mi zirh theinak nei ve dingah an ruat aw theu, a hleice in zirhnak lam ah thilpek ropi sawn an co tikah. Cucu an theifiang theu lo a si! Hihi thil titheinak lam a silo, hihi thuawihnak thu sawn a si. Mipa ka si vekin Pathian in fate hrin i awih lo hi bum tuar in ka ruataw ding maw si? Mipa le nunau hi Pathian in lungrualtei Amah rian ding ah in ko a si, sinak pakhat ih rian dingah a silo. Hnatuan bangaw tuan ding kan si ringring lo a si. Mipa le nunau hi Khrih ih thu, Amah ih in hril dan ih zirih phuang dingah, mai sinak vekih a hna tuan tlang dingah hril mi kan si. Hnatuan khal Amah in a hril a si. Thu kan awih ding maw awih lo ding, kan hril ding a si. Kanmai duhzawng in Pathian kan ti lungawi theilo a si. Amai duhdan lawngin Pathian kan ti lungawi ter thei a si.

[18.136]

Mi Hrekkhat In An Pom Lo Meithei
Korin khua ih Khrihfa pawl hnenih Paul ih cakuat a pakhatnak bung hleikhat sungah, a rak zirhter dan vekih daan pawl an thlun ih ruangah unau pawl cu Paul in a fak a si. Hi daan pawl hin nunau in kawhhran biakinn sungah thla a cam thei a si lole thu a phuang thei ti cu a fiangter a si. Hi cakuat thotho ih bung hleilinak ah, Paul in nunau pawl cu kawhhran biakinn sungah daiten an um ding ti thu a sim lala a si.

1 Kor. 14:34
34 Nan nunau pawl cu biakinn sungah daiten um haiseh: ziangahtile an tong ding cu sian a silo; a sinan daan ih a sim vekin, annih cu thuawihnak hnuai ih um dingin thupek an si.

[18.137]

Paul in nunau pawl cu anmai ngaihdan, thinlung a si lole ruahnak ihsin tong lo ding a ti mi rak silo sehla cu, hi thu pahnih hi thukalh aw an bang a si. Hi thuhla cu 1 Kor. 14:35 na zoh a sile fiangten a san na hmu ding.

1 Kor. 14:35
35 Cun nunau pawl in thil ziangkhal theih an duh a si ahcun, inn ah an pasal pawl kha sut hai seh: ziangahtile kawhhran biakinn sungih nunau tong cu ningzak za a si.

[18.138]

Cui thusuhnak cu mai ruahnak ih putsuak a si ruangah kawhhran khawmawknak ih tong ding cu nunau hrangah ningzak za a si. Hi thu pahnih (1 Kor. 11 le 1 Kor. 14) hi kalh aw loih kan hmuh theihnak ding umsun cu hitawk ih a simfiangnak thlun hi a si. Pathian ahcun felfai lonak a um lo a si!

Matthai 10:20
20 Ziangahtile a tongtu cu nanmah nan silo, nanmah ih a tong tu nan Pa ih Thlarau sawn a si.

[18.139]

Zohfelsal In
Kawhhran khawmawknak a cem tikah kawhhran cu kawhhran a sinak a cem cuang lo a si. A phunphun in a rongbawlnak cu a sunzom ding a si, a sinan kawhhran khawmawknak ah siseh a leng ah siseh thlun ding mi dungthluntu pawl ih nunphung hrekkhat a um a si. Khawm laiah, mipa pawl cun lukhum a si lole ziangvek lukhuh nak khal a khum lo ding a si. Hihi Bawipai hrangih ringpin a tong ah siseh midang hnenih Bawipai aiawh ih a tong ah siseh thlun ding a si, curuangah hihi a hlu hrang ringpin thla a cam tikah a si lole thu a phuan tik khalah thlun ding a si. Hihi khawm laiah le khawm theh hnu khalah thlun ding a si.

[18.140]

Cucu a linglet zawngin nunau pawl hrangah thlun ding a si. Nunau pawl cun ring zetih thla an cam tikah a si lole midang hnenih Pathian aiawh ih an tong (thu an phuan) tikah an lu an khuh ding a si. Hiti ih tuah ding cu thlacamnak ah a si lole thuphuannak lawngah a tul a si, Pathian thu siar tikah a si lole kawhhran khawm laiah hruaitu ih thusuhnak an san tikah lukhuh ding cu a mawi mi a si ko nan (hihi siar aw, Vangcungmipawl Hmuhsaknak, bung 14). Cuiruangah, nunau cu kawhhran khawmawknak ah ringpin thla a cam tikah a si lole thu a phuan tikah a lu a khuh ding a si, khawm sung hmuahhmuah silo in, ringpin a tong can lawngah a si. Amai ruahnak a si lole suangtuahnak ihsin puaksuak cu ziangkhal rel awih a silo. Amai bulpak ngaihdan cu rel loin daiten a um ding a si, thusuh duh mi a neih a sile, inn ah a pasal a sut ding a si(1 Kor. 14:34-35). Nunau pawl cu pakhat le pakhat thu an zirh aw thei a si lole nauhak pawl thu an zirh thei, a sinan mipa pawl thu va zirh ding a si lole mipa pawl parih thuneihnak neih ding tivek cu a tum ih tum lo ding a si (2 Tim. 2;12). Cuhnak in, anmai bul an pasal pawl hnen ihsin thuawihnak zate thawn an zir sawn ding a si (Efe. 5:22-24, 1 Pit. 3;1-6). Curuangah nunau pawl ih Bible fimthiamnak neih ding cu an pasal pawl parah a thum aw ih, hi thu ahhin pasal pawl in Pathian ih thusuhnak cu an sang leh ding a si.

[18.141]

Mipa siseh nunau siseh an pahnih in mawihmang zetih hnipuan hruh ding hi thupi ih an ngai a tul. Hruaitu pawl hin thlun ding dan cu tuah tum hlah haiseh, cuhnakin Thlarau Thianghlim in member tin ih sia le tha theihnak cu kaihruai sawn seh. Mipa a si lole nunau in an hnipuan hruh dan in thlarau lam an thinlung dinhmun a langter theu a si. Malte thlirnak men in, hruaitu cun zo in thlarau lam ah thaten ngaihsak a tul ti cu a rel thei ding a si (Matthai 15:9). Hihin kawhhran khawmawknak ah le a lenglam thu khal a sawh a si. Member tamsawn in kor meimei le bawngbi meimei an hruh a sile, hruaitu pawl khal in suut le neck tie hruh ve lo ding a si. Hi thu khalah, fimkhur khal len a sual theu a si. Hihin theihtham loten hruaitu cu zo a si ti a langter a si. Nunau cu khawvel ceiawknak pawl thawn cei aw loin a si lole mi ih theih fahran in an sam khal cei loin nunau sinak vek ten an um ding a si.

[18.142]

Mahte Todelhawk Leh Midang Kom
Kawhhran ih a neih mi sinak langsar bik cu Khrih ih duhdawtnak le unau duhdawtnak in cucu a kaikhawm hi a si. Pawlkom lole pawl pakhat khat si kan tum veten, hi sinak cu kan hloh a si. Kaihruaitu bangaw pawlkom fate pahnih hin pawl a din thei ti hi hngilh hlah uhsi. Khuahlan kawhhran bangin inn ah kan khawmaw ih an rak tuah bangin cathianghlim thu kan zirkhawm khal len hruaitu pakhat hnuai ih kan pawlkom a um kan duh a si ahcun kawhhran kan sinak a cem a si. Kawhran tin hin bulpak zalennak a nei ding a si, duhdawtnak le Khrih thuawihnak ihsin pakhat le pakhat pawlkomawknak neih ding cu zalen zetin an hril ding a si. Pakhat le pakhat kan tul aw, cucu kan thei ko, a sinan pakhat le pakhat hnatuan tlang ding le bomawk ding cu kan duhthlannak in kan hril ding a si, pawlkom pakhat a si lole hruaitu pakhat ih fialnak lole hohatnak in a silo ding a si. Kanmah hruaitu, Jesuh Khrih in Amah riannak in le pakhat le pakhat ngaihsakawknak in pumkhat sinak ah in kokhawm zo a si (Matt. 25:31-44, 1 Kor. 1:10, Efe. 4:1-16, Fili. 2:1-4). Kan unau pawl kan duhdawt ding a si (1 Jn. 3:10).

[18.143]

Khrih lawng hi kan palai a si (1 Tim. 2:5) ih zo dang hman kan tul lo. Anih in Thlarau Thianghlim hmangin A turual pawl kilkhawi tu dingah kawhhran upa pawl tuanvo a pe ih, hi kawhhran kilkhawi tu pawl hin anmah kilkhawi tu dingah kilkhawi tu an tul nawn lo a si. Khrih in hi kilkhawitu pawl hnenah an hnatuan thu a sut leh ding, curuangah kannih cu tuanvo neitu kan silo ih thlaphan a tul lo (Jeim 3;1, Heb. 13:17). Kan bulpak zalennak kan bansan a si ahcun dungthluntu pawl ih khuahlan kawhhran dan kan thlun nawn lo tinak a siih dungthluntu pawl ih nunphung kan thlun nawn lo a si ahcun, ziangti ih kan kawh awk khal a sile kawhhran kan si nawn lo tinak a si.

2 Thessalon 3:6
6 Tu ah, u le nau tla, kan Bawipa Jesuh Khrih ih hmin in, kan hnen ihsin a co mi nunphung thlun loin, dik lo ih a nungtu unau tin hnen ihsin nanmah ten hnukdok aw uh tiah thu kan lo pe a si.

[18.144]

Mi zokhal an taksapeng pawl (an taksaruangpi ih pengpawl) cu sual rianter siin Khrih cu Bawipa tiih a titu cu thuphanper a si. Cupa a si lole cunu cu bum in a um ih midang pawl khal bum a tum a si. Jesuh cu Bawipa tiih a riantu pawl cun A thu an ngai a si. Kan taksa ruangpi cu Pathian ih biakinn a si. Cui biakinn cu rittheih thilri, si, nu le pa sualnak, tivek thawn kan borhhlawhter a si ahcun, ziangtin Khrih cu kan nunnak ih Bawi cu a si thei ding? Anih cu Bawi a silo ahcun, Anih cu kanmah rundamtu khal a silo tinak a si. Anih cu kan nunnak uktu ih neih kan duh a si ahcun, kan nunnak cu A hnenah kan hlan tengteng ding a si. Ti duhsan cu A thu thawi a dokalh aw mi cangvaihnak hmuahhmuah cu kan bansan ding a si. "Sual sir" ti mi tongfang ih a tican cu ziang a si? A tican cu thlengaw tinak a si, tui ni ah thlengaw aw, tu ah thlengaw aw! Pathian le paisa na rian kop theilo a sile (Matt. 6:24), Pathian le rit theih thil a si lole sii a si lole nu le pa sualnak na rian kop theilo a si. Pathian le thildang zianghman na rian kop theilo, pakhat le pakhat rianawk ti bak lo cu. Pathian cun a pahnihnak hmun tivek a la duh ve lo, Anih in A lal tohkham cu rian dingih na hril mi a dik lo mi pathian cu a hlawm ve duh lo a si.

Rom 6:16
16 A thu awih dingin zo ih siahhlawh ah nan pe aw aw, a thu nan awih mi ih siahhlawh nan si ti nan thei lo maw; thihnak tlak sual ih siahhlawh maw a si lole dingfelnak thuawihnak ih siahhlawh ha nan si?

[18.145]

Kawhhran Upa Ih Sidan Ding Pawl
Kawhhran upa cu insang, taksa lam ah siseh, thlarau lam pitlinnak ah siseh a todelh aw thei mi kum upa mi pitling a si ding a si. Kawhhran upa pawl cu Bible ih a tarlang mi thinlung lam ziaza (1 Tim. 3:1-7) thawi milaw mi dingfel an si ding a si. An ti theitawk tei Pathian riannak in, annih cun, Pathian thu thatei mi sim thei le zirh thei siin, Pathian ih turual pawl kaihruai dingah mi kaihhruainak hna mawitawk an rak tuan zo zia le Bible theihnak a nei zia tla a langter ding a si. Annih cu hi sinak pawl a neitu an si ding, kawhhran dintu lole kawhhran upa pawl ih hril mi le kawhhran ih nemhnget mi an si ding a si.

[18.146]

Hruaitu Upa (Deacon)pawl
Hruaitu upa pawl cu upa an sinak, taksa cahnak, thinlung lam le thlarau lam thil titheinak an neih dan vekih rongbawl dingin kawhhran upa pawl ih tuanvo pek mi an si. Annih cu mi thlingthlatu ding, bawmtu ding, le pawlkom sungih um tul mamawh mi tla tarlang tu ding an si. An sinak pawl cu kawhhran upa sinak pawl thawn an bangaw a si (1 Tim. 3:8-13) a sinan an tul mi bik cu thil tenau zet thu ihsin tehton mi nei tawk tak si in mi zirhtirnak thilpek cotu, insang din thei mi pitling a si lole rinnak lam ah mi pitling le rinumnak a neitu an si ding a si.

[18.147]

Zohfelsal Uhsi
Dungthluntu pawl cun hmun hla ah kawhhran thar an din
Profet pawl cun thlah an sinak mi pawl hnenah hmailam thu an phuang, ralrinnak an pe ih thazang an pe
Evangelist pawl cun ram khat sungah kawhhran an tipung an karhzai ter
Zirhtu pawl cun Pathian thu thuk thutak kha an simfiang,
Thusimtu pawl cun Pathian thu tui ni kan nun ih hman dan ding in hmuh,
Hruaitu upa pawl cun an tithei dandan in pawlkom pumpi an rian
Hminsin: Zirhtirnak cu simfiangnak a si; Thusimnak cu nuncilhnak a si
Hi hnatuan a phunphun hi Thlarau Thianghlim in kaihhruainak hmangin a bawm hai a si.

[18.148]

A Netebik Simfaknak
Thlahsuah mi pawl (missionary pawl) cu nupi neilo a si a tul lo, a sinan khualtlawnnak thuah, sungkua nei ih remcan lonak le harsatnak an ton thei mi cu nupi nei lo an si ahcun hlawknak a si. Kawhhran upa pawl khal nupi nei an si a tul lo, a sinan nupi nei an si ahcun a tha sinsin. Insang le sungkua kilkhawinak cu kawhhran kilkhawinak ding hrang ahcun zir khawlnak tha ngaingai a siih cucun unau pawl ih ton theu mi buainak pawl theihthiamsak nakah mi a bawm a si. Kawhhran upa zaten mi zirhtu an si, a sinan zirhtu zaten kawhhran upa an si cuang lo. Mi pakhat cu mi va zirh dingah tling hman sehla mi kilkhawitu dinhmun ih tuanvo pek ding ahcun kum kim lo khal a si thei.

Hi thutlangpi a si lole hi bungpi hi, na kawhhran nun a si lai hlanlo, zoh rero awla Pathian in nangmah le na kawhhran cu cumi ruangah mal a lo sawm ding a si.